Uzaklarda Bir Yerde İlkel, El Değmemiş Topraklar… İşkence gören, aşağılanan, tecavüze uğrayan, öldürülen, hatta kimi zaman mideye inen uygar Avrupalılar… İzlemek istediğinize emin misiniz?

Tabii ki eminsiniz ya da en azından bir kısmınız mutlaka izlemek isteyecek ya da izledi. İğrenmek, korkmak ve büyülenmek için.

İtalyan sinemasının yamyam temasını konu alan Cannibal türü filmleri, film sektörü içinde kendine has bir yer edinmiştir. Birçok kaynakta bu tarz filmler korku kategorisinde geçse de, aslında tam bir istismar (exploitation) türü örneğidir.

Yamyam filmlerinde bahsettiğimiz şiddet unsurunun yanı sıra erotizm ve pornografi de büyük yer tutar. Mekânsal tercih genellikle Asya ve Güney Amerika’nın balta girmemiş yağmur ormanlarından yanadır. Bu filmler mükemmel sinema değil. Zaten öyle bir iddiaları da yok sınırları zorlamak için varlar.

Yamyam (Cannibal) filmlerinde bazı sinematik etkilenmelerin olduğu bellidir. Türün ortaya çıkmasında pornografinin büyük etkisi olsa da, fake snuff tarzından besleyen en güçlü tür Mondo hareketidir. İtalya’da ortaya çıkan Mondo, ilk olarak 1962 yapımı Mondo Cane ile ortaya çıkmıştır. Belgesel tarzında çekilen, ölümcül kazaları, egzotik ritüelleri ve hayvanlara uygulanan gerçek şiddeti sunan bu tür, yamyam filmlerinin doğrudan atası sayılmaktadır.

Mondo filmlerinden yamyam sinemasına ilk yumuşak geçişi yapan yapım ise Cornel Wilde’ın 1966 yapımı The Naked Prey’idir. Bir beyaz adamın, kabile şefine hakaret eden safari grubu yüzünden yerliler tarafından avlanmasını anlatan bu film, türe güçlü bir prototip oluşturmuştur. Keza Richard Harris’in başrolde olduğu 1970 yapımı A Man Called Horse da medeni adamın vahşi bir kabileye esir düşüp onlara adapte olması temasıyla bu türe büyük ölçüde ilham vermiştir.

Umberto Lenzi’nin 1972 yapımı Man from Deep River (Il paese del sesso selvaggio) filmi yapılan ilk yamyam filmidir. Yamyamlara tutsak düşen bir araştırmacının vahşi yaşama adapte olması, modern dünyadan bazı unsurları onlara taşıması, hatta derinlerinde bir aşk hikayesinin de yattığı bu yapım, mantık çerçevesinden yaklaşıldığında belki de en izlenebilir yamyam filmlerinden bir tanesidir.

Man from Deep River, ilerleyen yıllarda çekilecek birçok filme esin kaynağı olmuştur. 1970 ve 80’lerde örneklerini veren yamyam filmleri, en verimli evresini 1977 ve 1981 yılları arasında yaşamıştır ki bu döneme sinema tarihinde Cannibal Boom denmektedir.

Bu patlama döneminde Ruggero Deodato, Umberto Lenzi ve Joe D’Amato gibi isimler peş peşe kanlı yapımlar ürettiler. Bu filmlerin şablonu genellikle sabittir: Amazon ya da Güneydoğu Asya’ya keşfe giden Batılı karakterler, yolda ilkel yerlilerle karşılaşır. Genellikle ilk taşı atan, yerlilere karşı ilk vahşeti uygulayan taraf medeni Batılılar olur; yerlilerin uyguladığı yamyamlık ise bu barbarlığa karşı bir tür intikam veya tepki olarak tasvir edilir.

1980 yılı Cannibal türü için en başarılı ve en radikal yıldır. Şubat 1980’de, türün en bilinen, en çok tartışılan ve en iyi örneği kabul edilen, Ruggero Deodato imzalı Cannibal Holocaust vizyona girmiştir. Klasik ya da kült tanımlamalarını hak etse de bu film bir şaheser değildir. Ancak yarattığı gerçeklik illüzyonu bir sinema skandalına yol açmıştır.

Film o kadar gerçekçi bulunmuştur ki, vizyondan on gün sonra İtalyan yetkililerce toplatılmış ve yönetmen Deodato, oyuncularını kamera önünde gerçekten öldürdüğü şüphesiyle (snuff film suçlamasıyla) tutuklanmıştır. Cinayet suçlamalarından beraat etse de, filmdeki gerçek hayvan katliamları nedeniyle müstehcenlik ve hayvan şiddetinden hüküm giymiş, film dünya çapında 50’den fazla ülkede yasaklanmıştır.

Cannibal Holocaust’un gişedeki büyük başarısının ardından Umberto Lenzi aynı yıl Eaten Alive! ile türe katkıda bulunmuş, 1981’de ise benim favori yamyam filmim olan, vahşet dozajı sınırları zorlayan Cannibal Ferox’u çekmiştir.

Bu filmden sonra türün popülaritesi hem kendini tekrar etmesi hem de ağır sansür mekanizmaları yüzünden yavaş yavaş azalmaya başlamıştır. Özellikle İngiltere’deki ünlü video nasty listelerinde bu filmlerin neredeyse tamamı yasaklanmıştır. Tür, sadece grafik şiddetiyle değil, Batılı izleyicinin yabancı kültürlere duyduğu korkuyu suiistimal eden ırkçılığı beslediği gerekçesiyle de sert eleştirilere maruz kalmıştır. 1988 yılında Mondo film yönetmeni Antonio Climati’nin Natura Contro (Cannibal Holocaust II) filmine kadar birkaç adını hatırlayamadığım film yapılsa da, bu filmle birlikte Cannibal furyası resmen sona ermiştir.

İtalyan Yamyam Sineması Film Listesi

• Il paese del sesso selvaggio (1972; The Man from the Deep River / Deep River Savages)
• Ultimo mondo cannibale (1977; Last Cannibal World / Jungle Holocaust)
• Emanuelle e gli Ultimi Cannibali (1977; Emanuelle and the Last Cannibals / Trap Them and Kill Them)
• La Montagna del Dio Cannibale (1978; The Mountain of the Cannibal God)
• Papaya dei Caraibi (1978; Papaya, Love Goddess of the Cannibals)
• Primitif (1978; Primitives / Savage Terror)
• Cannibal Holocaust (1980)
• Mangiati Vivi (1980; Eaten Alive! / The Emerald Jungle)
• Mondo cannibale (1980; White Cannibal Queen / Cannibals)
• Il cacciatore di uomini (1980; The Man Hunter / Devil Hunter)
• Orgasmo nero (1980; Black Orgasm)
• Cannibal Ferox (1981; Make Them Die Slowly!)
• Terror Caníbal (1981; Cannibal Terror)
• Schiave bianche: violenza in Amazzonia (1985; Amazonia: The Catherine Miles Story)
• Nudo e selvaggio (1985; Massacre in Dinosaur Valley / Cannibal Ferox 2)
• Natura Contro (1988; The Green Inferno / Cannibal Holocaust II)

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)