İtalyan tür sinemasının, özellikle de Giallo ve istismar (exploitation) filmlerinin altın çağı 1970’ler ve 80’ler boyunca etkisini sürdürdükten sonra, 90’lı yılların başlarında bu türlerin popülaritesini yitirmeye başlamıştı. Tam da bu geçiş döneminde, sinema tarihine Cannibal Holocaust (1979) gibi sarsıcı ve tartışmalı şaheser kazandıran yönetmen Ruggero Deodato, televizyon projelerine uzun bir ara vermeden önceki son sinema filmlerinden biri olan Vortice Mortale (The Washing Machine – 1993) ile karşımıza çıkar. Dario Argento’nun görsel stilinden ve geleneksel Giallo kalıplarından yoğun bir şekilde beslenen bu film, klasik bir polisiye cinayetinden çok, erotizm ve psikolojik manipülasyonun ön planda olduğu erotik bir kabus sunar.

Senaryosu Luigi Spagnol’un deneysel bir tiyatro oyunundan uyarlanan film, gotik ve soğuk mimarisiyle filme karanlık bir atmosfer katan Budapeşte’de geçer. Olaylar, aynı evi paylaşan üç çekici kız kardeşin etrafında şekillenir. Vida’nın sevgilisi olan, aynı zamanda beyaz kadın ticareti yapan ve uyuşturucu/sahte para işlerine bulaşmış mafya figürü Yuri’nin (Yorgo Voyagis) cesedinin, sarhoş Ludmilla tarafından evdeki çamaşır makinesinin içinde parçalanmış halde bulunmasıyla olaylar başlar. Ancak Polis Müfettişi Alexander Stacev (Philippe Caroit) bu olayda bir şeylerin ters gittiğini anlar.

Budapeşte’de Bir Ölümcül Girdap: Manipülasyon ve Sapkınlık

Hikaye ilerledikçe, her bir kız kardeş olaya dair farklı ve çelişkili ifadeler vererek müfettişi kendi ağlarına çeker. Çoklu bakış açısına sahip bu anlatım yapısı, tıpkı kurban durumundaki müfettiş gibi izleyiciyi de kimin doğruyu söylediği konusunda sürekli bir belirsizlik içinde bırakır. İçi nakit para ve mücevher dolu bir bavulun da olayların merkezine yerleşmesiyle, ardı arkası kesilmeyen geri dönüşler (flashback) ve rüya sekansları gerçeği yansıtmak yerine algıyı bilerek bulanıklaştırır.

Film, cinayetin çözülmesinden ziyade karakterlerin cinsel takıntıları ve sapkın oyunları üzerinden ilerler. Kız kardeşlerin, cinselliklerini tıpkı erkeklerin yaptığı gibi baskın bir şekilde kullanmaları ve kendi burlesk kulüplerini açmak gibi ortak bir hedefe sahip güçlü kadınlar olmaları, hikayeye feminist bir okuma imkanı da sunmaktadır.

Bu röntgenci ve sapkın tonu açılış sahnesinde izleriz: Vida ve Yuri açık bir buzdolabının önünde cinsel ilişkiye girerken, kız kardeşi Ludmilla merdivenlerde bacakları açık bir şekilde onları izler ve bu sevişmeye röntgenci bir bakışla eşlik eder. Bir diğer şok edici sahnede ise Maria (Sissy), görme engelli öğrencileri gezdirdiği bir müzenin ortasında, etraftaki kalabalığa aldırmadan müfettişle cinsel ilişkiye girer.

Müfettiş Stacev’in bu üç kadının manipülatif baştan çıkarma oyunlarına bu kadar kolay teslim olmasının anahtarı ise onun gizli sadomazoşizm tutkusudur. Uzun süredir birlikte olduğu kız arkadaşı Irina’ya, içi kırbaç ve BDSM aletleriyle dolu dolabını göstererek üç kız kardeşle birden birlikte olduğunu itiraf etmesi, hikayenin kırılma anlarından biridir. Dehşete düşen Irina’nın müfettişin silahını alarak ortadan kaybolması, müfettişin ahlaki değerlerden kopuşunu ve karanlığa doğru yaptığı geri dönülmez yolculuğu gözler önüne serer.

Teknik Başarı ve Beklentilerin Ötesinde Bir Değerlendirme

Deodato bu filmiyle Giallo türüne geç bir giriş yapar. Filmde Don’t Torture a Duckling (1972) gibi önemli filmlerin de görüntü yönetmeni olan Sergio D’Offizi ile çalışır. D’Offizi yüksek açılı, gölge oyunlarıyla dolu Argento-vari sinematografisiyle öne çıkar. Budapeşte’nin otantik mekanları, filme soğuk ve gotik bir hava katar. Filmin müzikleri ise efsanevi Goblin grubundan Claudio Simonetti’nin hazırladığı, 70’ler İtalyan sinemasının ruhunu yansıtan etkileyici elektronik tınılar tamamlar.

Tüm bu ilgi çekici unsurlara rağmen, yönetmen Ruggero Deodato röportajlarında ortaya çıkan işten memnun kalmadığını. Filmin samimi ve kapalı bir yapısı olduğunu, bu yüzden daha tanınmış yıldız oyuncularla çalışmak istediğini ancak düşük bütçe yüzünden bunun gerçekleşmediğini, projenin aceleye getirildiğini söylemiştir.

Film, zayıf olay örgüsü ve mantık hataları filmle ilgili en büyük eleştiriler olabilir. Senarist Luigi Spagnol’un, müfettişin BDSM tutkusu veya Ludmilla’nın alkolizmi gibi detayları sanki o an aklına gelmiş gibi hissettirir. Özellikle Fransız oyuncu Philippe Caroit’in müfettiş rolündeki fazla soğuk, figüran gibi duran ve ilgisiz performansı inandırıcılıktan uzaktır. Filmin gerilim yaratmak yerine aşırı dozdaki çıplaklığa ve fetiş giysilere bel bağlaması, ana hikayenin gücünü zayıflattığı da bir gerçektir.

Filmin adını ilk gördüğümde Deodato’dan katil bir çamaşır makinesi filmi izleyeceğimi düşünmüştüm. Açılış sahnesindeki tetikleyici olay dışında filmde çamaşır makinesi ile ilgili bir detay yok. “The Washing Machine” (Çamaşır Makinesi) olarak çevrilerek yanlış bir beklenti yaratan bu film, orijinal adıyla Vortice Mortale (Ölümcül Girdap) olarak anılmayı çok daha fazla hak etmektedir.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)