Otuz beş milimetrelik filmin grenli dokusu, izbe salonlar, etrafa atılmış peçeteler ve salonların o kendine has spermle karışık rutubet kokusu bir zamanlar porno film gösteren salonları tanımlıyordu; ancak 1980’lerin ortasına gelindiğinde bu atmosfer, yerini hastane koridorlarını andıran soğuk bir korkuya bıraktı. Amerikan sinemasının arka bahçesinde, “Golden Age porno dönemi” olarak anılan o parlak ve hedonist süreç, yalnızca video kasetlerin piyasayı ele geçirmesiyle değil, mikroskobik bir katilin gölgesinde can çekişerek sona erdi. 70’lerin başında Deep Throat ve The Devil in Miss Jones gibi yapımlar, yetişkin filmlerini utanç verici izbe salonlardan çıkarıp, prime reyting şovlarında dahi konuşulabilen, entelektüellerin ve ünlülerin “mutlaka görülmesi gereken” kültürel fenomenlerine dönüştürmüştü. Bu, porno chic dönemiydi; arzunun serbest piyasaya açıldığı, New York Times’ın bu filmleri ciddi sinema eleştirilerine konu ettiği tuhaf, belki de bir daha asla yaşanmayacak bir zaman aralığıydı. Ancak bu ışıltılı vitrinin arkasında, bedensel hazzın bedelinin çok ağır ödeneceği karanlık bir dönem pusuda bekliyordu.

Porno Chic’ten Biyolojik Korkuya: Bir Endüstrinin Çürümesi

Sektörün bu kısa süreli sanatsal flörtü, aslında hiçbir zaman o kadar da masum değildi. 70’ler porno chic dalgası, ana akımla kol kola gezerken, organize suç örgütlerinin ve kontrolsüz uyuşturucu kullanımının yarattığı bir bataklığın üzerinde yükseliyordu. Ancak asıl kırılma, biyolojik gerçekliğin kurguyu yerle bir etmesiyle yaşandı. 1980’lerin başında, henüz adı tam konmamış, gay vebası ya da GRID olarak fısıldanan bir hastalık, Amerikan  sineması ve yetişkin film endüstrisinin üzerine kara bir bulut gibi çöktü. Cinsel devrimin vaat ettiği sınırsız özgürlük, bir anda yerini ölümcül bir kumara bıraktı. Artık perdeye yansıyan o terli ve kıllı bedenler, özgürleşmeyi değil, potansiyel bir biyolojik tehdidi simgeliyordu.

Bu dönüşümün en trajik ve sembolik figürü şüphesiz John Holmes’tu. Sektörün tartışmasız kralı, binlerce filmde boy göstermiş, efsanevi bir performansa ve şöhrete sahip bu adam, “Golden Age”in hem zirvesini hem de çöküşünü tek başına temsil ediyordu. Holmes’un hikayesi, Wonderland cinayetlerine karışan bir suçludan, AIDS yüzünden eriyip giden bir hayalete dönüşmesiyle, dönemin ruhunu özetler. Holmes’un, HIV pozitif olduğunu bildiği halde, bunu gizleyerek setlerde çalışmaya devam ettiğine dair anlatılar, sektördeki paniği paranoyaya çeviren kıvılcımlardan biriydi. Onun 1988’deki ölümü, sadece bir yıldızın kaybı değil, bir dönemin saflığının –eğer öyle bir saflık hiç var olduysa– kesin olarak kirlendiğinin ilanıydı. Wade Nichols, Al Parker ve Marc Stevens gibi dönemin diğer ikonlarının da aynı sonu paylaşması, setlerdeki korkuyu elle tutulur hale getirdi.

Sektör, 80’ler AIDS paranoyası ile sarsılırken, Reagan döneminin muhafazakâr rüzgârları da bu ateşi harlıyordu. Hristiyan sağı ve politik figürler, AIDS’i eşcinsellik ve ahlaki çöküş için ilahi bir ceza olarak çerçevelemekte gecikmedi. Bu ahlaki panik ortamında, pornografi tekrar kamusal alandan, o kısa süreli meşruiyetinden koparılıp yeraltına itildi. Artık seks, devrimci bir eylem değil, patolojik bir risk alanıydı. Setlerdeki üretim durma noktasına geldi; test protokollerinin yetersizliği, kimin temiz olduğuna dair dedikodular ve sahte sağlık raporları, endüstriyi bir korku tüneline çevirdi. Eskiden yönetmenlerin sanat yapma iddiasıyla kurguladığı o uzun metrajlı, hikayeli filmler, yerini güvenliğin ve hızın öncelendiği, ruhsuz üretimlere bırakmaya başladı.

VHS ve Mahremiyetin Yükselişi

Tam bu noktada, VHS dönemi pornografisi sahneye çıktı ve tabutun son çivisini çaktı. İnsanlar artık o görkemli sinema salonlarına gidip, tanımadıkları insanlarla omuz omuza film izlemek istemiyordu. Hem AIDS korkusu hem de videonun sunduğu mahremiyet, izleyiciyi eve hapsetti. Sinema salonundaki kolektif deneyim, evdeki televizyonun karşısında yaşanan yalnız ve steril bir tüketim alışkanlığına dönüştü. Video kasetler, filmlerin bütçelerini düşürdü, estetik kaygıları yok etti ve Golden Age’in o sinematografik iddiasını tamamen ortadan kaldırdı. Artık önemli olan hikaye ya da oyunculuk değil, sadece eylemin kendisiydi; üstelik bu eylem, izleyici için ekranda izlemesi güvenli ama oyuncular için ölümcül bir Rus ruletiydi.

Geriye dönüp bakıldığında, o çok övülen Altın Çağ’ın gerçekten altın olup olmadığı büyük bir soru işaretidir. Nostalji, geçmişi her zaman daha parlak gösterir; ancak 70’lerin o özgürlükçü havası, aslında sömürüye, mafya ilişkilerine ve kadın bedeninin metalaştırılmasına dayalı acımasız bir çarkın gizlenmiş yüzüydü. AIDS krizi, bu gizliliği ortadan kazıdı ve alttaki çürümüşlüğü ortaya çıkardı. Sektör, hayatta kalmak için test protokollerine, kondom tartışmalarına ve sterilizasyona sarıldı; ancak o ilk dönemdeki masum vahşilik ve sinemasal arzu, virüsle birlikte öldü. John Holmes’un devasa mirası, sonunda bir hastane odasında 40 kiloya düşmüş bir bedene hapsolduysa, o dönemin sineması da video kasetlerin manyetik şeritlerinde aynı şekilde eriyip gitti.

Seks, perdede artık yaşamın kaynağı değil, ölümün habercisiydi.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)