Histoire d’O, erotik sinemanın en çok tartışılan ve en çok yasaklanan yapımlarından biri. Just Jaeckin’in 1975 imzalı bu filmi, Emmanuelle’in gişede yarattığı fırtınadan bir yıl sonra geldi ve konusu itibariyle çok daha uç bir yere gitti. Dominique Aury’nin (gerçek adıyla Anne Desclos) 1954’te Pauline Réage takma adıyla yayınladığı romandan uyarlanmış.

Romanın hikâyesi kendi başına ilginç: Aury kitabı aslında sevgilisi Jean Paulhan’a yazdığı bir tür aşk mektubu olarak kaleme almış. Sade’ın Justine’inden beslenen hakimiyet, boyun eğme temaları yüzünden Fransa’da müstehcenlik davasıyla karşılaşmış, İngiltere’de yıllarca yasaklı kalmış. Film de aynı akıbeti paylaşmış ve İngiliz sansür kurulu filme sertifika vermek için tam 25 yıl beklemiş, 2000 yılına kadar.

Hikâye moda fotoğrafçısı O’nun (Corinne Cléry), sevgilisi René (Udo Kier) tarafından Roissy denen gotik bir şatoya götürülmesiyle başlıyor. Burası kadınlara koşulsuz itaati öğreten bir tür manastır. O burada köleliği kendi rızasıyla kabul ediyor, zincirleniyor, kırbaçlanıyor, aşağılanıyor. Filmin altını çizmeye çalıştığı nokta şu: O her adımda seçme hakkına sahip. Bu da filmi bayağı bir şiddet gösterisi olmaktan çıkarıp mazoşist bir teslimiyetin sorgulanmasını işliyor. Yani niyet belli.

Yönetmenimiz Jaeckin’in moda fotoğrafçılığından gelmesi görsel olarak fazlasıyla kendini hissettiriyor. Film adeta buğulu bir merceğin ardından çekilmiş gibi, rüyamsı. Bu BDSM sahnelerindeki sertliği alıp neredeyse olayı bir sanatsal tabloya çeviriyor. Pierre Bachelet’in hüzünlü müzikleri de bu havayı destekliyor. Yönetmenin estetik takıntısı öyle baskın ki filmde erkek çıplaklığına hiç yer verilmemiş, kamera sürekli kadının bedeninde ve yüzünde.

René ilerleyen sahnelerde O’yu üvey ağabeyi Sir Stephen’a (Anthony Steel) devrediyor ve burada iş mülkiyet meselesine dönüyor. O başta kurban gibi görünse de zamanla teslimiyetinin tuhaf bir güce dönüştüğü hissediliyor efendileri ona duydukları arzu yüzünden aslında ona bağımlı hale geliyor. Filmin sonunda baykuş maskeli baloda karşımıza çıkan O, itaatini tamamlamış ama kendi gücünün de farkına varmış biri.

Feminist çevreler filmi yayınlandığından beri sert eleştiriyor, kadının eşya gibi elden ele geçmesi rahatsız edici bulunuyor ki bence de bu konuda haklılar. Romanda Aury kendisi hikâyenin feminist bir öze sahip olduğunu savunmuş olsa da yönetmenin erkek olması ve tabii ki ticari baskılar bu inceliği ekranda kaybettirmiş. Nihayetinde film kitaptaki psikolojik derinlikten çok erkek fantezisine yakın bir yerde duruyor.

Bugünden bakınca film, 70’lerin hem özgürlükçü hem kitsch estetiğinin garip bir belgesi gibi duruyor. Cléry’nin hem kırılgan hem mağrur performansı ve Bachelet’in müzikleri filmi erotik sinemanın iyi örneklerinden biri yapıyor.

1984 yılında çekilen Story of O Part 2, filmin devamı gibi çekilsede orijinalin filme yaklaşamıyor bile. İngiliz-Fransız ortak yapımı olan film oldukça sıradan.

Shuji Terayama’nın 1981’de çektiği Fruits of Passion Réage’in devam romanı Return to Roissy’den uyarlanmış, O’yu bu kez 1920’ler Güney Çin’de Sir Stephen’ın (Klaus Kinski) bir geneleve gönderdiği bir hikâye anlatıyor. Gerçeküstü havası ve art-house klişelerini erotik üstü görüntülerle birleştirme çabası ilgi çekici ama yeni O’yu oynayan Isabelle Illiers, bu filme hiç olmamış. Tuhaf makyajı ve acıların kadını bakışları Cléry’nin bıraktığı izin yanında sönük kalmış. Jess Franco da 1981’de kendi versiyonunu (The Sexual Story of O) çekmiş, 96’da bir İspanyol mini dizisi de kitaba sadık kalmaya çalışarak yayınlanmış ama hiçbiri orijinalin yakaladığı başarıyı tekrar edememiş.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)