“Bu film masumların üzerinde ahlaki bir cinnet yaratmak için yapıldı.” — Arch Hall Sr.

Arch Hall Sr. filmin açılışına jeneriksiz olarak kendi sesini koymuş. Kamera henüz bir şey göstermeden, yapımcının sesi seyirciye ne izleyeceğini söylüyor. Bu kadar doğrudan bir hareket, 1963 Amerika’sında neredeyse provokatif sayılabilecek bu deneme bugün bile tuhaf duruyor. Hall Sr. burada izleyiciyi hem uyarıyor hem övünüyor.

Film, üç öğretmenin Los Angeles Dodgers maçına gitmek üzere çıktığı bir yolculukla açılıyor. Bozulan yakıt pompası onları ıssız bir hurdalığa itiyor klasik bir tuzak kurgusu, evet, ama Landis bunu sıradan bir şekilde kullanmıyor. Hurdalık soyut bir tehlike alanı değil; kırık camlar, eski kasalar, paslanmış parçalar. Kamera bu hurdaların arasından çekimi gerçekleştiriyor ve izleyiciyi adeta hurdalıkta sıkışıp kalmış hissettiriyor.

Filmin görüntü yönetmeni Zsigmond burada ilk uzun metraj filmini çekiyor. The Deer Hunter ve Close Encounters of the Third Kind gibi bu filmi takip eden yapımları on küsur yıl sonra gelecek.

Charlie Tibbs rolündeki Arch Hall Jr. fiziksel özelliklerinden dolayı filmdeki en zayıf halka gibi dursa da (bebeksi yüz hatları ve çizgi film karakterini andıran ses tonu) Landis bu çelişkiyi sanki bilinçli kullanıyor. Charlie’nin şiddet motivasyonu hiçbir zaman tam olarak açıklanmıyor. Neden kan istiyor?

Starkweather ve Fugate cinayetlerinden ilham alan ilk sinema uyarlaması olarak bu seçim ilginç: gerçek katiller de o dönemde hiçbir zaman tam olarak anlaşılamamıştı. Diğer filmler: Badlands (1973), Kalifornia (1993), Natural Born Killers (1994) ve Starksweather (2004)

Kurbanların tepkileri de gerçekçi bir çaresizlik içinde yazılmış. Ed arabayı tamir etmeye çalışıyor, Doris merhamet dileniyor, Carl sessizce büzülüyor  hiçbiri kahraman olmaya çalışmıyor. Senaryo onlara kahramanlık anı vermiyor, sadece hayatta kalma refleksini veriyor ve bu refleks de çoğunlukla işe yaramıyor.

Film sonlara doğru biraz sıkmaya başlıyor. Judy’nin ölümü ve ardından gelen kovalamaca sahnesi, önceki kırk dakikanın yarattığı klostrofobi hissini bir ölçüde kırıyor. Açık çöl mekânına geçildiğinde o baskı azalıyor  kasıtlı mı, bütçe kısıtlamasının zorladığı bir tercih mi, söylemek güç. Sonun çıngıraklı yılan çukuru ise B-filmi mitolojisine fazla yaslanıyor; önceki tonla tam uyuşmuyor. Öte yandan o sahnenin prodüksiyon hikâyesi — yanlışlıkla ağızları dikilmemiş gerçek yılanlarla çekilmiş, Hall Jr. Yılan sokması tehlikesi atlatmış.

33.000 dolarlık bütçeyle çekilen, araba sinemalarına 12.50 dolar gibi absürt bir ücretle satılan bu film, bugün Texas Chain Saw Massacre, Hills Have Eyes’ın ve onlarca hayatta kalma filminin atası olarak anılıyor. The Sadist, kendi başına ilgi çekici bir film. Yönetmeni Landis bir sonraki filmlerinde bu seviyede iyi bir iş çıkaramadı, görüntü yönetmeni Zsigmond ise bu filmden sonra Hollywood’un en iyi görüntü yönetmenlerinden biri oldu.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

The Sadist (1963) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Pakistan, on yıllar boyunca sinema endüstrisi de dahil olmak üzere pek çok alanda ciddi zorluklarla mücadele etmiş bir ülke olsa da, Lollywood olarak adlandırılan o kendine has sinema kültürünü inşa etmeyi bir şekilde başardı. Ziya ül Hak yönetimi ve sonrasındaki süreçte Pakistan sineması büyük bir irtifa kaybedip izleyici kitlesini küstürmüş olabilir; ancak bu kriz dönemi, yerel sinemacıların daha önce pek bilinmeyen türleri ve teknikleri denemelerine tuhaf bir zemin hazırladı. 1967 yapımı Zinda Laash ile başlayan korku serüveni, 1994 yılına gelindiğinde Saeed Rizvi’nin yönettiği Sarkata Insaan ile bambaşka bir boyuta taşındı. Ülkenin ilk bilimkurgu-korku filmi olma iddiasındaki bu yapım, aslında bölgedeki tür sinemasının geldiği en uç noktalardan biri.

Lollywood’un bu türdeki gelişimini anlamak için Bollywood etkisini ve alt kıtadaki genel şablonları es geçmemek gerekir. Hint sinemasındaki ilk denemeler izleyiciyi korkutmaktan ziyade aşk hikayelerine boyut katan reenkarnasyon temalı hayalet anlatılarıydı; Mahal bunun en tipik örneğidir. Zamanla Nagin ve Jaani Dushman gibi filmlerle doğaüstü yaratıkların, şekil değiştiren yılanların işlendiği fantezi-korku işleri gişede karşılık buldu. 1980’lerde ise Ramsay Kardeşler, düşük bütçeli B-tipi korku filmleriyle Hindistan’da bu türü tekellerine alarak kendi sadık ve hafiften “trash” meraklısı izleyici kitlelerini yarattılar.

Bollywood ve Lollywood arasındaki o meşhur ortak nokta ise sinemacıların formül yapıya olan sarsılmaz sadakatidir. Bu coğrafyanın korku filmleri genellikle sadece korku unsurlarıyla yetinmez. Hikayenin içine romantik yan kurgular, bitmek bilmeyen komedi sekansları ve atmosferi tamamen dağıtan şarkılı danslı bölümler eklenir.

Sarkata Insaan, bir Frankenstein denemesi olmasına rağmen bu formülün kurbanı olmaktan kurtulamamış. İçine zoraki komedi ve alakasız romantik müzikaller yerleştirilmiş olması filmin en büyük kusuru.

Yine de filmin ardındaki asıl deha olan yönetmeni Saeed Rizvi’yi ayrı bir yere koymak lazım. Eğitimini Hollywood ve Londra’da alan Rizvi, Pakistan’daki o meşhur gandasa (bir tür bölgeye özgü savunma silahı filmlerde sıkça kullanılır) şiddetinden sıyrılarak evrensel bir dil yakalamaya çalıştı. 1988’de Who Framed Roger Rabbit? filmini izledikten sonra canlı aksiyon ile animasyonu birleştirme fikrine kapılan yönetmen, 1989’da alt kıtanın ilk bilimkurgu filmi sayılan Shanee’yi çekmişti.

Bence bu vizyoner tavır Pakistan sineması için oldukça sıra dışı ve Rizvi için büyük başarıydı.

Rizvi, bu başarının cesaretiyle 1990’da Sarkata Insaan projesini duyurdu. Aslında 1991’de vizyona girmesi beklenen film, yapım sürecindeki bitmek bilmeyen gecikmeler yüzünden ancak 1994’te izleyiciyle buluşabildi. Kısıtlı bütçeler ve imkansızlıklar içinde kendi stüdyosunu kuran yönetmen, özel efektleri bizzat tasarladı. Hatta filmin yıllar sonraki restorasyon sürecinde eski 35 mm baskıları bavuluna koyup Amerika’ya götürmesi, 4K taratması ve kendi hazırladığı paralel ses kanallarını Dolby teknolojisine uyarlaması, gerçek bir sinefil tutkusundan başka bir şey değil.

Saeed Rizvi’nin bu teknik takıntısı, filmin estetik karmaşasını daha da ilgi çekici kılıyor.

Korkudan Reddedilen Başrol ve Yıldızlar Geçidi

Filmin kadrosu aslında tam bir şampiyonlar ligi: Babra Sharif, Qavi Khan, Asif Khan ve Izhar Qazi gibi isimler yan yana gelmiş. Ancak hikayenin asıl ilginç kısmı, “Sarkata Insaan” karakteri için ilk kapısı çalınan ismin efsanevi aktör Nadeem olması. Nadeem, senaryoyu okuduğunda muhtemelen kariyer imajını ya da sinir uçlarını fazla zorlamak istememiş olacak ki, karakterin ürkütücülüğünden çekinip teklifi elinin tersiyle itmiş. Role nihayetinde, daha önce Shanee filminde de Rizvi ile çalışan Ghulam Mohiuddin getirilmiş.

Pakistan sinemasının unutulmaz ismi Rangeela ise filmin komedi yükünü sırtlanıyor. Aksiyon tarafında ise Rizvi’nin yakın dostu Asif Khan’ın varlığı sahnelerin yetkinliğini artırmış.

Frankenstein ve İntikamın Birleşimi

Sarkata Insaan, oldukça sıradışı ve kabul etmek gerekir ki epey absürt bir Frankenstein uyarlaması. Hikaye, uluslararası bir terörist grubun finanse ettiği şeytani bir bilim insanının laboratuvarında, ölüleri hayata döndürme çabasıyla açılıyor. Fakat buradaki deneyin çok daha karanlık bir twisti var: Öldürülen son derece dürüst polis Anwer’in kafası, acımasız katil Nadir’in başsız bedenine dikiliyor. Bilim insanının vizyonu, kötü bir bedenin iyi bir beyni ele geçirip Super Mission adında yenilmez bir silaha dönüşmesi üzerine kurulu.

Hesaplanamayan şey ise, bedenin ve ruhun o meşhur çatışması.

Gündüzleri polis Anwer’in ruhu bedene hakim olup kendi insaniyetini sorgularken, geceleri katil Nadir’in kana susamışlığı kontrolü ele alıyor. Yaratık, kafasını boynundan çıkarıp bir elinde kesik başı, diğer elinde baltasıyla kasabanın altını üstüne getiriyor. Bence bu görsellik, istismar sinemasının en özgün ve grotesk sahnelerinden birine aday. Anwer, bu cinayet dürtüsünü bastıramasa da en azından öfkesini kendi ölümünden sorumlu terörist çeteye yönlendirmeyi başarıyor.

Tüm bu kaosun ortasında Ambreen karakterinin, elinde kafasıyla gezen bu yaratığa aşık olması ise Pakistan sinemasının en tuhaf romantik sapmalarından biri. O tekinsiz ama cazibeli atmosfer, burada yerini saf bir absürtlüğe bırakıyor. İşin teknik tarafındaki kısıtlama ise canlandırılan bu bedenin sadece dört günlük bir ömrünün olması.

Saeed Rizvi’nin kurduğu bu evren, bir noktadan sonra mantık sınırlarını zorlasa da korku sinemasının o hırçın ruhunu Pakistan topraklarına taşımayı başarıyor.

Kült Statüsü ve O Akıl Almaz Dans Sahnesi

Sarkata Insaan, bünyesinde barındırdığı hayli yaratıcı fikirlere rağmen, 148 dakikalık uzun süresiyle ciddi bir tempo sorunu yaşıyor. Karanlık bir gerilim vaadiyle yola çıkmış olsa da, araya serpiştirilen Rangeela’nın o bitmek bilmeyen ve bana göre anlamsız komedi sahneleri, izleyiciyi atmosferden koparıp uzağa fırlatıyor.

Yine de filmi bugün bile bir kült mertebesinde tutan o meşhur anı anmadan geçmek imkansız. Babra Sharif’in disko müzikleri eşliğinde arz-ı endam ettiği sahnede, telif hakları umursanmadan filme boca edilmiş 2D animasyon karakterler görüyoruz. Pembe Panter ve Ninja Kaplumbağalar ile karşılıklı dans eden Sharif’i izlerken, bir bilimkurgu-korku filminde bu sahnenin ne işi var? sorusu havada asılı kalıyor. Aradan geçen onca yıla rağmen bu sahnenin neden ve nasıl çekildiği hala büyük bir şaşkınlık konusu.

Ödüller ve Sinema Tarihindeki Yeri

Görsel efektlerdeki o bariz amatörlük, berbat gün ışığı çekimleri ve senaryonun sarktığı yerler ortada. Fakat tüm bunlara rağmen elinde kendi kafasını taşıyan adam figürü, o dönemin çocukları üzerinde silinmez bir iz bıraktı. Saeed Rizvi’nin bu cesareti 1994 yılı Pakistan sinemasına resmen damga vurdu.

İlginçtir ki bu tuhaf yapım, Pakistan’ın Akademi Ödülleri sayılan Nigar Awards’dan sekiz ödülü evine götürdü. Yılın En İyi Filmi seçilmesinin yanı sıra, karakteri kısıtlı mimikleriyle canlandıran Ghulam Mohiuddin’e de En İyi Erkek Oyuncu ödülünü getirdi. Hatta Rizvi’nin o meşhur teknik tutkusu, En İyi Kamera ve En İyi Işıklandırma ödülleriyle tescillendi.

Son kertede Sarkata Insaan, Lollywood’un her kesime hitap etme derdindeki o güvenli formülüyle Batı’nın karanlık tür sinemasının çarpıştığı, oldukça değerli bir sentez. Saeed Rizvi’nin bu çalışması, sadece Pakistan’ın değil tüm alt kıtanın en ilginç sinematik duraklarından biri olarak orada öylece izlenmeyi bekliyor.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Lollywood’un Frankenstein’ı Sarkata Insaan (1994) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Mondo Macabro’nun 2025 yılında tozlu raflardan çıkarıp önümüze koyduğu Yunan sineması seçkisi, ana akım sinema tarihçilerinin pek uğramadığı, istismar ile melodram arasındaki o sınırda geziniyor. Bu çift filmli Blu-ray edisyonunun ilk halkası olan siyah-beyaz Lady Desire (nam-ı diğer I Blame My Body), modern Atina’nın o dönemki şık ama bir o kadar da kirli yüzüne bakıyor. Bir malikaneye giren fenerli hırsızın giallo estetiğiyle bezeli sekansı, aslında basit bir mücevher hırsızlığından çok daha fazlasına, bir kadının inşa ettiği sahte inzivanın yıkılışına kapı açıyor.

Christina’nın erkek vücut geliştirme dergilerine olan merakından tutun da polisin Rashomon-vari soruşturma tekniklerine kadar film, aslında bir seks filminden ziyade sert bir noir draması. Audubon Films’in 60’larda dağıtacağı türden bir atmosferi var. Smoky jazz tınıları eşliğinde akan bu yapım, aslında başkarakterinin cinsel kimlik arayışını ve bastırılmış arzularını, o dönemin pazarlanabilir çıplaklık kalıplarıyla sarıp sarmalıyor.

Filmin seslendirme meselesi ise ayrı bir muamma; Allen’ın uyruğu belirsiz, film dublajlı çekilmiş ama o gıcır gıcır siyah-beyaz restorasyon her şeyi unutturuyor. Bir de 77. dakikadaki o eksik altyazı meselesi var ki, zaten o noktada karakterin ne dediğini anlamak için dil bilmenize gerek kalmıyor.

Gelelim 1974 yapımı Sexomania’ya. Burada renk paleti yakıcı bir hal alırken çıplaklık dozu da hissedilir derecede artıyor. Filmin yapısı biraz derme çatma; sanki iki farklı prodüksiyon zorla birbirine dikilmiş gibi duruyor. Başrolde ise Yunan televizyonunun tanıdık yüzü Maria Ioannidou var. Ioannidou’nun kariyerindeki bu tek çıplak rolü, aslında onun için hem bir imaj genişletme çabası hem de sonradan pişmanlıkla anacağı bir risk olmuş. Lena karakterinin elinde silahla ağladığı sahnenin, bir komşunun pense istemesiyle tutkulu bir sevişmeye dönüşmesi, filmin o tuhaf tonunun en net özeti.

Lena’nın intihar notunu postaya atıp sonra hiçbir şey olmamış gibi hayatına devam etmesi, aslında kocasının “neden bu kadın böyle?” sorusunu sormasına neden oluyor. Psikiyatr koltuğunda anlatılanlar ise bizi bir anda kırsalın karanlık ritüellerine, maskeli gece törenlerine ve lezbiyen deneyimlere götürüyor.

Filmin yönetmeni Marios Retsilas, İskenderiye doğumlu bir sinema emekçisi. Kendisi sadece film çekmemiş, aynı zamanda bu işin teorisini yazmış, sendikasını kurmuş bir isim. Ancak Sexomania’da (veya İtalyan ortaklı adıyla Sexoimania) o teorik derinlikten ziyade, taşra ahlakçılığına vurulan erotik bir darbe hissetmek mümkün. Filmde şimdiki zaman sahneleri ile flashbackler arasındaki o bariz görsel kopukluk, filmin iki ayrı parça olduğu teorisini güçlendiriyor. Yine de James Paris’in (The Wild Pussycat’in arkasındaki isim) dağıtım ağından çıkan bu işin, o dönemin “Yunan Seks Dalgası” içinde kendine has bir yeri olduğu kesin.

Ioannidou’nun performansı fiziksel olarak güçlü olsa da, hikaye anlatıcılığı yükünün büyük kısmını flashbacklerdeki genç oyuncuya devretmesi ilginç bir tercih. Finalin biraz aceleye getirilmiş olması, bu tür “eurocult” yapımlarda alıştığımız bir durum.

Mondo Macabro’nun bu edisyonu, özellikle Jacques Spohr’un kaleminden çıkan kitapçıkla beraber, James Paris’in Yunan sinemasındaki hükümranlığını anlamak için altın değerinde. Sadece final sahnesindeki görsel kalite düşüşü dışında, restorasyonun renkleri o kadar canlı ki, 70’lerin rüküş mobilyaları ve garip köy adetleri ekranınızdan fırlayacakmış gibi duruyor. Sinematik bir başyapıt arayanlar yanlış adreste olabilir, ancak Yunan sinemasının o karanlık ve “kirli” estetiğine meraklı olanlar için bu ikili kaçırılmaması gereken bir deneyim.

Nadir görülen bu tür yapımların fiziksel medya ortamında böylesine özenli bir sunumla yaşatılması, dijital çöp yığınları arasında gerçek birer hazine bulmak gibi.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Yunan Sinemasının Gizli Hazineleri: Lady Desire ve Sexomania yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

1989 yapımı Ad un passo dall’aurora (Şafağa Bir Adım Kala), Arthur Schnitzler imzalı Traumnovelle’in (Rüya Roman) İtalyan usulü, düşük bütçeli ve oldukça tartışmalı bir okumasıdır. Film, uluslararası piyasada A Nightmare in Venice ismiyle dolaşıma girse de, özünde tür sinemasının o dönemdeki ekonomik ve estetik çöküşünün perdeye yansımasıdır. Stanley Kubrick’in on yıl sonra Eyes Wide Shut ile ulaştığı o kusursuz, metafizik ve burjuva dekadansını konu alan zirvenin hemen öncesinde; Mario Bianchi, aynı hikayeyi Venedik’in nemli, loş ve ürkütücü arka sokaklarında çeker.

Bu yapım, Schnitzler’in metnine dayanan İtalyan menşeli iki uyarlamadan ikincisidir. İlki, Beppe Cino’nun 1982’de yönettiği ve hikayeye punk bir karakter ekleyerek daha modern bir dokunuş getirdiği Il Cavaliere, La Morte e il Diavolo iken; Bianchi’nin versiyonu rotayı daha sert bir erotic-thriller kulvarına yöneltir.

Yönetmenlik koltuğunda oturan Mario Bianchi’nin kariyeri, İtalyan sinema endüstrisinin karmaşık yapısını özetler niteliktedir. 1939 Roma doğumlu olan Bianchi, Roberto Bianchi Montero’nun oğlu olarak sinemanın içine doğmuş; Sodoma’s Ghost ve Satan’s Baby Doll gibi “Lucio Fulci Sunar” etiketli işlerle rüştünü ispatlamaya çalışmıştır. Ancak Bianchi’nin asıl ilginç tarafı, bu filmden sonraki on yılını Nicholas Moore veya Tony Yanker gibi takma isimlerle yetişkin filmleri setlerinde geçirmesidir. Kariyerinin bu pornografik evrimi, Ad un passo dall’aurora’daki cinsel temsilin ve kamera bakışının neden bu denli çiğ ve röntgenci olduğunu da açıklar.

Filmin konusu, geleneksel Venedik Karnavalı’nın dekoratif ama bir o kadar ürkütücü fonunda başlar. Jenerikte karşımıza çıkan Piazza San Marco görüntüleri, izleyiciyi bir gizeme hazırlasa da hikaye hızla sınıfsal bir tatminsizliğe evrilir. Başroldeki Gerardo Amato varlıklı bir kardiyolog olan Riccardo Varchi’yi canlandırır. Riccardo; toplumsal statüsü, güzel eşi Lorenza ve lüks eviyle ideal burjuva hayatının merkezindedir. Fakat bu refah, onun içindeki patolojik huzursuzluğu ve kontrolsüz cinsel merakı beslemekten başka bir işe yaramaz.

Riccardo’nun karanlık Venedik gecelerinde Lù (Tinì Cansino) adındaki bir hayat kadınına duyduğu takıntı, onu nihayetinde giriş şifresi filmin ismi olan gizli bir maskeli partiye ulaştırır.

Bu noktada film, Schnitzler’in orijinal metnindeki ve Kubrick’in uyarlamasındaki psikolojik belirsizliği bilinçli bir şekilde terk eder. Kubrick’in orgy sahnesi sınıfsal bir ritüel, ulaşılamaz bir güç odağı ve rüya ile gerçek arasında gidip gelen bir kabusken; Bianchi’nin tarikatı son derece somut bir suç şebekesidir. Burada maskeler, sembolik birer kimlik kaybı aracı değil; şantaj, siyasi komplolar ve virüslü kan enjeksiyonu gibi kriminal planları gizleyen birer kalkandır. Bianchi’nin en büyük günahı ya da tarzı diyelim; Schnitzler’in o tekinsiz boşluğunu alıp, meseleyi bir polisiye kumpasına indirgemesi. Bu da hikayenin o varoluşsal sancısını dindirip, yerine türün meraklılarının seveceği daha kirli ve takibi kolay bir kurgu ortaya koyuyor.

Kubrick ise tam zıt kutupta. Kubrick, maskeli cemiyeti bir suç odağı olarak değil, modern insanın içine sızamayacağı kadar büyük, neredeyse doğaüstü bir güç ve arzu mekanizması olarak gösteriyor. Bianchi bizi bir suç mahallinde polisçilik oynamaya zorlarken; Kubrick, rüya ile gerçeğin birbirinin içine geçtiği o tekinsiz felsefi labirentte, kendi zihnimizin odalarında hapsolmamıza neden oluyor.

Bianchi’nin Venedik’i; romantizmin bittiği, rutubetin ve ucuz otel odalarının başladığı bir yerdir. Kamera, karakterlerin iç dünyasındaki fırtınaları yakalamaya çalışmak yerine, tenin ve fiziksel şiddetin çiğliğine odaklanır. Bu yüzden, film estetik bir filmden ziyade, seksenlerin sonundaki İtalyan istismar sinemasının etik olarak gri bölgesinde konumlanmıştır.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Ad un passo dall’aurora (1989): İtalyan Usulü Bir “Eyes Wide Shut” Hikayesi yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Belçika sinemasının bağımsız yapımlarından biri olan 1988 yapımı Rabid Grannies (orijinal Fransızca adıyla Les Mémés Cannibales), B-tipi korku sineması ile kara mizahı harmanlayan son derece ilginç ve kült bir korku filmi. Yönetmenliğini Emmanuel Kervyn’in üstlendiği bu yapım, ilk bakışta sıradan bir aile içi gerilim veya korku filmi gibi görünse de barındırdığı aşırı kanlı sahneler, absürt komedi unsurları ve ilginç yapım süreciyle türünün meraklıları için izlemesi keyifli bir yapım.

Film, yaşlı ve son derece zengin iki kız kardeş olan Victoria (Ann Marie Fox) ve Elizabeth (Danielle Daven) Remington’ın, devasa ve ürkütücü malikanelerinde ortak doğum günlerini kutlamak için aile üyelerini bir araya getirmesiyle başlar. Partiye katılan akrabaların neredeyse tamamı, yaşlı teyzelerin mirasında kendilerine cömert bir yer bulabilmek umuduyla onların gözüne girmeye çalışan ikiyüzlü, açgözlü ve son derece itici karakterlerden oluşur. Bu misafirler arasında silah tüccarı, çocuklardan nefret eden bir rahip, zampara bir adam, gösterişli bir iş kadını ve paspal bir iş adamı ile onun genç eşi gibi, korku sineması kurbanları olmak için ideal stereotipler yer almaktadır. Akrabalar teyzelere karşı şirin gözükmeye çalışsalar da kendi aralarında maskelerini düşürüp gerçek niyetlerini belli ederler.

Ancak bu sıradan miras kapışması, ailenin dışlanmış, şeytana tapan yeğeni Christopher’dan gelen görünüşte masum bir hediye kutusunun açılmasıyla cehenneme döner. Kutudan yayılan şeytani bir sis, iki yaşlı teyzeyi cehennemden gelmiş, kana susamış ve pençeli şeytanlara dönüştürür. Bu noktadan itibaren film, misafirlerin malikanenin içinde kapana kısıldığı ve yaşlarına veya ahlaki erdemlerine bakılmaksızın şeytani teyzeler tarafından avlandığı kanlı bir hayatta kalma mücadelesine evrilir.

Temalar ve Sinematik Etkilenmeler

“Rabid Grannies”, Agatha Christie’nin ünlü kapalı oda cinayet gizemlerini andıran bir şablona sahip olsa da bunu güçlü doğaüstü öğelerle birleştirir. Teyzelerin misafirleri öldürme biçimleri sıradan bir vahşetin ötesinde, her bir karakterin ahlaki kusurunu cezalandıran bir tema taşır; örneğin, silah tüccarı ya da ikiyüzlü rahip kendi günahlarıyla yüzleşmek zorunda kalır. Rahibin teyzeler tarafından köşeye sıkıştırıldığı sahnede, şeytani yaratıklar ona kurnazca bir teklif sunar: Ya elindeki makineli tüfekle intihar edip cehenneme gidecektir ya da ruhunu kurtarmak adına şeytanların kendisine yapacağı akıl almaz işkencelere katlanacaktır.

Eser, Lamberto Bava’nın kapalı alanda geçen şeytani istila filmi Demons ile Sam Raimi’nin The Evil Dead serisinin aşırı kanlı, absürt komedi tarzından derin izler taşımaktadır. Aynı zamanda, yıllar sonra Peter Jackson’ın Braindead filmiyle popülerleştireceği türden cıvık vahşet dolu ve grotesk slapstick komedinin de öncüsü gibidir.

Arka Plan, Prodüksiyon ve Özel Efektler

Filmin yapım öyküsü en az konusu kadar enteresandır. Eski bir Belçika karate şampiyonu olan yönetmen Emmanuel Kervyn, projeye ilk olarak bir aksiyon filmi niyetiyle başlamış fakat bütçe yetersizliği sebebiyle elindeki projeyi bir korku filmine çevirmiştir. Aksiyon sahnelerinde uzman olan Kervyn’in kanlı korku efektleri hakkında hiçbir tecrübesi yoktu ve Belçika’da bu tarz efektleri yapabilecek yetkinlikte bir ekip de bulunmuyordu. Çözüm, Mad Movies dergisi aracılığıyla ulaşılan Fransız kardeşler Sébastien ve Bertrand Fernandez’i projeye dahil etmekte bulundu. Fernandez kardeşler, düşük bütçe ve amatör prodüksiyon şartlarına rağmen yaratıcı kopan uzuvlar, mutasyonlar ve kanlı sahnelerde harikalar yaratarak Paris Fantastik Film Festivali’nde özel efektler dalında ödül kazanmayı başardılar. Teyzelerin uzun pençeli şeytanlara dönüşüm sürecindeki efektleri ve makyajları, ucuz film hissiyatına rağmen dönemi için oldukça başarılıdır.

Kurgu, Sansür Karmaşası ve Dublaj

Yapımın izleyiciyle buluşma süreci, ağır sansür ve farklı versiyonların yarattığı karmaşalar yüzünden tam bir kaosa dönüşmüştür. Filmin dağıtım haklarını alan ve normalde şiddet içeren B-filmleriyle tanınan Troma stüdyosu, oldukça şaşırtıcı bir biçimde filmin en kanlı sahnelerini  keserek sansürlü bir versiyonunu piyasaya sürmüştür. Bu sansür müdahaleleri, filmin yıllarca atlamalı sahnelerle dolu, eksik ve kopuk kurgularla seyredilmesine yol açmıştır. Orijinal uzunluğunun 88-89 dakika dolaylarında olmasına rağmen, film 66 dakika olarak piyasaya sürülmüş.

Şanslıyız ki, film nihayet 2023 yılında Vinegar Syndrome şirketi tarafından 35mm orijinal negatiflerinden 4K olarak taranıp onarılmış ve hiçbir vahşet sahnesinin eksik olmadığı, 95 dakikalık en uzun “uncut” versiyonuyla Blu-ray formatında izleyiciyle buluşmuştur. Filmle ilgili bir diğer teknik handikap ise filmin sonradan eklenen İngilizce dublajıdır.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Rabid Grannies (1988) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Cannibal Holocaust’tan Fantastik Dünyalara: Deodato’nun Dönüşümü

Ruggero Deodato, ne yaparsa yapsın her zaman o kötü şöhretli Cannibal Holocaust (1979) ile hatırlanacaktır. Ancak filmografisine şöyle bir göz atmak bile, onun da kendi kuşağının diğer İtalyan yönetmenleri gibi türler arasında atlamaya ne kadar meyilli olduğunu ortaya koyuyor. Kılıç ve sandalet filminin İtalyan formu olan “peplum” türüne ilk olarak 1964’te Ursus, il terrore dei kirghisi ile adım atmış, yıllar sonra ise Conan the Barbarian’ın (1984) başarısından nemalanmaya çalışan bu oldukça saçma ama güzel çekilmiş filmle türe geri dönmüştür. Deodato, 4 milyon dolarlık Golan-Globus projesinde, bir aylık ön yapım sürecinin ardından ABD merkezli Sırp yönetmen Slobodan Sijan’ın yerine çağrıldıktan sonra bugüne kadarki çekeceği en büyük bütçeli filmi üzerinde çalışmaya başladı. Dünya çapında hit haline gelen tamamlanmış filmin artık tek yönetmeni oydu.

Barbarian Brothers: Fiziksel Güç

The Barbarians, tamamen Barbarian Brothers (Barbar Kardeşler) olarak bilinen tek yumurta ikizleri Peter Paul ve David Paul’un şaşırtıcı derecede aşırı gelişmiş fiziksel vücutları üzerine inşa edilmiştir. Filmi ilk kez izleyenler için belki de en büyük sürpriz, bu profesyonel vücut geliştiricilerin rollerinin hakkını oldukça iyi vermeleridir. Kendi kendilerine edindikleri “ucube” statüsünün fazlasıyla farkında görünürler ve filme, yerinde dozda kendini küçümseyen ironiyle mizah katarak bu durumun üzerine oynarlar.

The Barbarians, belirtilmemiş bir zaman ve mekânda geçen bir fantezi macera filmidir; bu dünyada devasa ıssız topraklarda yalnızca bir kabilenin güvenli geçişi garanti altındadır. Ragnikler, müzik, sanat ve eğlence yetenekleri bahşeden büyülü bir Yakut’a sahip oldukları için her yerde neşeyle karşılanırlar. Yakut, bir dağ dolusu altınla takas edilmiştir; kabilenin bilge liderleri, onun sunduğu yeteneklerin maddi varlıklardan çok daha değerli olduğunu bilmektedir.

Bir gün, kabilenin atlı kapalı vagonlardan oluşan kervanı yerleşim yerleri arasında seyahat ederken kötü Kadar ve adamlarının saldırısına uğrar. Yakut’un büyüsünün kutsal koruyucusu Canary, başlarının ciddi dertte olduğunu çabucak fark eder; bu yüzden alt edilmeden önce taşı kabilenin başka bir üyesine verir ve onu iyi saklamasını söyler. Canary, Kutchek ve Gore adındaki iki küçük çocukla birlikte esir alınır. Kadar’ın şehrine geri dönüldüğünde saray cadısı, hırçın ikizlerden hoşlanmaz ve onları ağır işçilikle dolu bir kölelik hayatına mahkûm edildikleri çukura gönderir… On yıl sonra çocuklar Barbarian Brothers’a dönüşmüştür ve gladyatör dövüşünde birbirlerine karşı savaşmaya zorlanırken tutsak edenlerden kaçmayı başarırlar. İnanılmaz derecede güzel Kara ile güçlerini birleştirerek sonunda büyülü Yakut’u kabilelerine geri götürüp kaderlerini gerçekleştirirler.

Teknik Detaylar: Kostüm, Kast ve Pino Donaggio’nun Müziği

Filmde kostüm tasarımı ve kast seçimi bence son derece başarılı. Tamamı çeşitli fiziksel özelliklerine göre seçilmiş gibi görünen olağanüstü oyuncu kadrosu sayesinde, kadınlar çok güzel ve seksi; erkekler ise ya fiziksel olarak dikkat çekicidir ya da akılda kalıcı biçimde karizmatik karakterlerdir. Belli ki bütçenin büyük bir kısmı etkileyici setlere harcanmıştır. Filmde eleştirilecek en büyük noktalardan biri de Pino Donaggio’nun müziklerinin film ile son derece uyumsuz olmasıdır.

Deodato, o karanlık geçmişinden gelen vahşet duygusunu, burada renkli ve gürültülü bir panayıra dönüştürmeyi başarmış. İkizlerin her narasında, her kılıç sallayışında o dönemin estetik anlayışının ne kadar cüretkâr olduğunu görebiliyorsunuz. The Barbarians, Peter ve David’in o devasa kütlelerinin altında ezilen mantık kırıntılarıyla, 80’ler VHS döneminin o kendine has kokusunu bugüne taşıyor.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

The Barbarians (1987) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Dario Argento’nun Suspiria’sı için Goblin tarafından bestelenen tınıları duyduğunuzda aklınıza doğal olarak cadılar, renkli ışıklar ve İtalyan korku sinemasının barok estetiği gelir. Ancak 1980 yapımı We’re Going to Eat You (Diyü Wu Men), bu müziği alıp bambaşka bir cehennemin fonuna yerleştiriyor. Telif haklarının Vahşi Batı yasalarıyla –ya da yasasızlığıyla– yönetildiği bir dönemin Hong Kong’unda, Tsui Hark’ın bu ikinci uzun metrajı, izleyiciyi neyin beklediğine dair hiçbir fikrinin olmadığı bir macera sürüklüyor. Film, bir korku filmi mi, slapstick bir komedi mi, stilize dövüş kareografilerinin olduğu bir dövüş filmi mi, yoksa nihilist bir politik hiciv mi olduğuna karar verememiş, belki de karar vermek istememiş şizofrenik bir yapım.

Tsui Hark, kariyerinin henüz başındayken, The Butterfly Murders’ın gişedeki başarısızlığının gölgesinde bu projeye giriştiğinde, elinde tutarlı bir senaryodan ziyade öfke ve ham bir enerji varmış gibi hissettiriyor. Karşımızdaki yapım, bir istismar sineması örneği gibi dursa da, Doğu ve Batı’nın en uyumsuz parçalarının zorla bir araya getirilip dikildiği bir Frankenstein canavarı. Ajan 999 adında, ismiyle alakası olmayan bir kanun adamının, Rolex adındaki bir hırsızı yakalamak için yamyamlarla dolu bir adaya düşmesini izliyoruz. İsimlerin bu denli karikatürize seçilmesi bile filmin ciddiyet seviyesini —ya da ciddiyetsizliğini mi demeliyim? — baştan ilan ediyor. Ancak bu tuhaf durum, filmin içerdiği vahşetin etkisini azaltmıyor; aksine, kahkaha ile tiksinti arasında gidip gelen o rahatsız edici ikilem, filmin ana ritmini oluşturuyor.

Yamyam Köyü, Politik Hiciv ve Hong Kong’un Sınır Tanımaz Sineması

Adadaki yamyam köyü, Tobe Hooper’ın The Texas Chain Saw Massacre’sından fırlamış gibi duran, deri önlüklü ve maskeli kasaplarla dolu. Bu karakterlerin Taze et! çığlıkları eşliğinde yemek gongunu çalmaları, tür sinemasının klişeleriyle dalga geçen ama aynı zamanda o klişelere sıkı sıkıya tutunan bir yönetmenin imzasını taşıyor.

Filmin en belirgin sorunu, belki de en büyük silahı olan temposu. Tsui Hark, dur durak bilmeyen bir kurgu ve çılgın bir kamera kullanımıyla seyirciyi boğmayı tercih ediyor. İlk yarım saatte bu enerji sarhoş edici olabilir; ancak film ilerledikçe bu sürekli hareket hali, bir lunapark treninde sonsuz bir döngüye hapsolmuşsunuz hissi yaratıyor. Seyirciye nefes alacak alan bırakmayan bu kurgu tercihi, bir noktadan sonra yorucu bir deneyime dönüşüyor.

Yamyamlık temasının işlenişi ise sadece kan ve vahşet üzerinden okunmamalı. Tsui’nin senaryosunda, dönemin siyasi atmosferine ve komünist rejimlere dair hınç dolu, pek de ince olmayan bir alegori yatıyor. Köy şefinin eti dağıtma biçimi, askerleri ve halkı arasındaki uçurum, “Bu dünya yamyamlarla dolu, her şey neyi yemek yediğinize bağlı” şeklindeki lafları, filmin politik bir hiciv olma iddiasını taşıyor. Ancak bu alt metin, filmin kaotik yapısı içinde derinleşmekten ziyade, yönetmenin öfkesini kustuğu bir araca dönüşüyor.

Grand Guignol Finali ve Trash Sinema Ruhunun Doğuşu

Filmdeki mizah anlayışı, dönemin Hong Kong sinemasının sınır tanımazlığını anlamak için de bir o kadar elzem. Özellikle aşk peşindeki iri yarı bir adam tarafından canlandırılan kadın yamyam karakteri, grotesk ve rahatsız edici bir mizahın ürünü. Bu karakterin Ajan 999’a olan ilgisi ve yaşanan kovalamaca, filmin tonundaki dengesizliği zirveye taşıyor. Bir yanda parçalanan uzuvlar, diğer yanda Benny Hill şovlarını aratmayan bir slapstick komedi. Hele ki o patenli kaçış sahnesi ve içinin doldurulmuş manda kafalarıyla yapılan dövüş sekansı, filmin gerçeklikle bağını tamamen kopardığı anlar olarak hafızaya kazınıyor ve izleyiciye “ben şimdi ne izledim?” sorusunu sorduruyor.

Tsui Hark’ın kendisi bile bu filminden haz etmiyor.

Yönetmen, yıllar sonra verdiği bir röportajda filmin pek de iyi olmadığını itiraf ediyor ve onu kendi filmografisinde üvey evlat muamelesi gibi görüyor. Bunda haklılık payı yok değil. We’re Going to Eat You, ne bir görsel ihtişamına sahip ne de epik bir anlatıma. Ancak tam da bu olmamışlık” bu çiğlik, onu trash sinema meraklıları için bir hazineye dönüştürüyor.

Finaldeki Grand Guignol tarzı hesaplaşma, köy şefinin kendi halkı tarafından parçalanıp yenmesiyle son buluyor. Bu, ilahi bir adalet mi yoksa sadece besin zincirinin bir devri daim mi? Tsui Hark, seyirciye ahlaki bir ders vermektense, kanlı bir şaka yapmayı tercih ediyor. Kahramanın aşk ilgisinin ona hala atan bir insan kalbi sunmasıyla biten o mutlu son parodisi, filmin nihilizmini taçlandırıyor. Aşkın ve hayatta kalmanın bedeli, başkasının kalbini söküp almaktır belki de.

Mideniz kaldırıyorsa, afiyet olsun.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

We’re Going to Eat You (1980) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Bazı filmler vardır, onları izlemek sinema deneyiminden ziyade, ateşli bir hastalık sırasında görülen ve sabah uyandığınızda kimseye tam olarak tarif edemediğiniz o belli belirsiz rüyalara benzer. Takafumi Nagamine imzalı 1991 yapımı Legendary Panty Mask (Maboroshi Panti), tam olarak bu tanımın karşılığı. Western esintilerinin rahibe istismarıyla (nunsploitation) çarpıştığı, araya müzikal numaraların sızdığı ve her şeyin üzerine bir süper kahraman parodisinin harmanlandığı bu yapım, steril sinema zevkine sahip olanların midesine oturacak, Japon V-Cinema ve exploitation meraklılarını ise selamlayacak türden bir anomali.

Film, bizi doğrudan bir drag queen barını andıran, tuhaf kel kafalı kraliçelerin şarkılar söylediği, zamanın ve mekanın büküldüğü o tekinsiz açılışla karşılıyor. Kahramanımız burada sarhoş edilip kadın kıyafetleri giydirildikten sonra kendini bir anda sadece rahibelerin ve okul kızlarının yaşadığı, erkeklerin tamamen yasaklandığı bir Western kasabasında buluyor. Bu noktada Nagamine’nin dünyası, 60’ların Avrupa istismar sinemasına ve İtalyan rahibe filmlerine selam çakıyor. Ancak bu selam, saygılı bir baş eğmeden ziyade, türlerin birbirine girdiği bir meydan okuma gibi.

Bu kasabada güneş asla batmıyor. Zamanın bu şekilde donmuş olması, kasabadaki baskıcı ve erkek düşmanı rahibe rejiminin yarattığı klostrofobiyi pekiştiriyor. Rahibeler, genç kızlara erkeklerin şeytani olduğunu vaaz ederken, kendi içlerinde bambaşka bir sapkınlık hiyerarşisi kurmuş durumdalar. Buzdan bir penis heykeline tapınan, tabutlar içinde sakladıkları soğuk içeceklerini  gizli gizli yudumlayan bu rahibeler, otoritenin ne kadar absürtleşebileceğinin kanlı canlı birer karikatürü.

Panty Mask’in Doğuşu

Burada ritmi bozan tek şey, gecenin karanlığıyla birlikte ortaya çıkan Panty Mask. Kahramanımız her tehlikeye düştüğünde, gökyüzü aniden kararır ve suratında bir iç çamaşırı, üzerinde deri bir bikiniyle bu süper kahramanımız belirir. Panty Mask, Go Nagai’nin Kekko Kamen dünyasından fırlamış gibi görünse de ondan çok daha düşük bütçeli, çok daha trash ve çok daha çiğ bir enerjiden besleniyor.

Filmdeki cinsel gerilim ise örtük ama her yere sızmış durumda. Okul kızlarının birbirine olan ilgisi, rahibelerin kendi aralarındaki lezbiyen münasebetleri ve ana karakterin bir grup yarı çıplak kızla aynı odada kalmak zorunda oluşu, filmin o tuhaf erotik alt metnini oluşturuyor. Fakat bu erotizm asla saf değil; aksine, bir parodi olmanın verdiği o rahatsız edici ama merak uyandıran dokuya sahip.

Maboroshi Panti, genel geçer bir izleyici için saçma olarak etiketlenip geçilecek bir yapım olabilir. Ancak Japon kültürüne sahip olan o absürtlük dozunu ve V-Cinema’nın bütçesizlikten doğan yaratıcı gücünü anlamadan bu filme yaklaşmak, sadece yüzeydeki garipliği görmeye neden olur. Nagamine, elindeki kısıtlı imkanlarla kasten abartılı, kasten teatral ve kasten rahatsız edici bir dünya kuruyor. John Wayne posterinin kurşunlandığı o sahnede hissedilen o anlamsızlık, aslında yönetmenin janr sinemasına (Western) tiye alma biçimidir. Burada Wayne posteri, sadece bir kağıt parçası değil; Batı sinemasının o çok ciddiye alınan maço kovboy geleneklerinin, sarsılmaz erkeklik figürünün ve katı tür kurallarının bir sembolüdür.

Legendary Panty Mask kesinlikle şaheser bir film değil. Hatta birçokları için “kötü sinema” örneği. Ama sinemanın sadece iyi hikaye anlatmak ve kamera teknikleri kullanarak yapmak değil, bir atmosfer ve şaşkınlık yaratma sanatı olduğunu kabul ediyorsak, Legendary Panty Mask izleme listenizin tepelerinde olması gereken bir yapım.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Legendary Panty Mask (1991) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

1960’ların sonu, Avrupa sinemasında kuralların artık pek ciddiye alınmadığı bir dönemdir. Türler birbirine karışır, polisiyeler komediyle flört eder, istismar sineması ise henüz tam olarak neye dönüşeceğini bilmeden kendi yolunu bulmaya çalışır. İşte Jess Franco’nun 1967 sonbaharında İspanya ve Batı Almanya ortak yapımı olarak çektiği El caso de las dos bellezas (Sadisterotica), bu karmaşanın tam ortasında doğmuş, türlerin sınırlarıyla oynayan bir filmdir. İspanya’da mütevazı bir suç filmi olarak dolaşıma giren, uluslararası pazarda ise kulağa çok daha sert gelen Sadisterotica adına bürünen bu yapım, Franco’nun sinemasında kadın zekâsı, absürt mizah ve amoral bir polisiye anlayışının yan yana durabildiğini gösteren en karakteristik örneklerden biridir.

Red Lips ve Kadın Gücü

Filmin pazarlama stratejisi, özellikle ABD posterlerinde kullanılan Sadist Erotica ismiyle izleyiciyi vahşi ve uçlarda bir deneyime hazırlasa da, karşımızda aslında oldukça hafif kalpli, Red Lips ikilisinin maceralarına odaklanan bir suç komedisi durur. Franco, 1960 yapımı Labios rojos filminde ilk kez tanıştırdığı bu suç savaşçısı ikiliyi, bu kez Janine Reynaud ve Rosanna Yanni ile yeniden canlandırır. Reynaud, otoriter ve güçlü alfa dişi Diana rolünde devleşirken; Yanni, göründüğünden çok daha zeki olan aptal sarışın Regina karakterine hayat verir.

Franco sinemasında erkek kahramanların genellikle silik kalması bir tesadüf değildir. Yönetmen, önceki casusluk denemelerinde bulamadığı canlılığı seksi ve zeki kadın kahramanlarında bulur. Sadisterotica, Jess Franco için kadının kurnazlığını ve gücünü kutladığı bir yapımdır.

Sanatın Şiddetle İmtihanı: Morpho ve Tiller

Filmin olay örgüsü, moda modellerinin kaçırılıp Morpho adında, kurt adamı andıran bir yaratık tarafından öldürülmesi üzerine kuruludur. Ancak asıl tekinsiz olan, bu şiddet anlarının gizemli bir gözlemci tarafından fotoğraflanmasıdır. Zengin sanat tüccarı Radeck’in hikâyeye dâhil olmasıyla, sanatın insanların acısından beslendiği bir alt metin ortaya çıkar. Klaus Tiller adındaki sanatçının tablolarında kurbanların son anlarını resmetmesi, Franco’nun şiddet ve röntgencilik arasındaki o ince çizgide ne kadar ustaca yürüdüğünü gösterir.

Bu tema, Michael Powell’ın Peeping Tom filmindeki kurbanların korkusunu kayda alan yaklaşımıyla akrabalık kurarken, aynı zamanda Roger Corman’ın A Bucket of Blood filmindeki cesetlerden heykel yapma fikrine de bir selam çakar. Franco, korku türünün dışına çıktığında bile o kendine has makabre duyarlılığını korumayı başarır. Filmde bizzat canlandırdığı gece bekçisi Napoleon Bolivard karakterinin, acı içindeki kadın heykellerine bakıp “İğrenç!” diye mırıldanması, yönetmenin kendi sinemasına yönelik ironik bir göz kırpması gibidir.

Teknik Kusurlar ve Müzikal Kimlik

Bir Eurocult yapımını incelerken müziği ve farklı bölge baskılarını görmezden gelmek imkânsızdır. Sadisterotica’nın Amerikan versiyonunda Jerry van Rooyen’in hazırladığı müzik o kadar etkilidir ki, Franco 2010 yılında Goya Ödülü’nü alırken sahneye bu temanın eşliğinde çıkmıştır. Rooyen’in swinging tarzındaki seksi ve eğlenceli besteleri, İspanyol versiyonundaki Fernando Garcia Morcillo’nun daha ağır kanlı caz tonlarına kıyasla filmi çok daha yukarı taşır.

Ancak filmin teknik karnesindeki en büyük zayıflık, özensizce hazırlanan İngilizce dublajdır. Diyalogların kurgusu, senkronizasyon sorunları ve kötü çeviriler nedeniyle zaman zaman gölgelenir. Ayrıca İspanyol sansür kurulu, canavarın kurbanları taciz ettiği ilk sahneyi ve gece kulübündeki bazı sahneleri makaslayarak filmin dokusuna müdahale etmiştir.

Sadisterotica Jess Franco, kusursuz bir başyapıt olma iddiası taşımaz; hatta yer yer dağınık görünmeyi de göze alır. Ama tam da bu haliyle Franco’nun sinemasına özgü o rahatlığı ve oyun isteğini açık eder. Regina’nın yataktan çıplak kalkacakken kameraya dönüp dördüncü duvarı yıkması, Franco’nun sinemasal oyunbazlığının en iyi örneklerinden biridir.

Geriye dönüp bakıldığında, filmin asıl cazibesi kusurlarında gizlidir: Ne kadar ciddiye alındığını umursamayan, izleyicisini de aynı kayıtsızlığa davet eden bir yapım olması.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Jess Franco Sinemasında Bir Kült: Sadisterotica yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.

Stag, 1997 yapımı bir Amerikan gerilim filmi. Türkiye’de sanırım 98-99’lu yıllarda Cine5 kanalında gösterilmiş ve bende filmi o zamanlar izleme şansı bulmuştum. Gavin Wilding tarafından yönetilen ve HBO için çekilen film, aldığı yüksek reytinglerin ardından sinemalarda da vizyona girmiştir. 3 milyon dolar bütçeyle, kısıtlı imkanlara rağmen filmin senaryosu Pat Bermel ve Evan Tylor’a emanet edilmiş ve ortaya keyifli bir iş çıkmış. Filmin geniş oyuncu kadrosunda Mario Van Peebles, Andrew McCarthy, Kevin Dillon, Taylor Dayne, John Stockwell, William McNamara, Jerry Stiller ve Ben Gazzara gibi isimler yer almaktadır.

Victor Mallick’in (John Stockwell) onuruna düzenlenen bir bekarlığa veda partisinde geçen olayları konu olan film. Victor’un iş ortağı Michael (Mario Van Peebles), Victor’un haberi olmadan bu sürpriz partiyi organize etmesiyle olaylar gelişir. Davetliler arasında Victor’un yeni ve varlıklı iş arkadaşlarının yanı sıra, Körfez Savaşı gazisi Dan (Kevin Dillon) ve uyuşturucu satıcısı Pete (Andrew McCarthy) gibi eski arkadaşları da bulunmaktadır.

Parti, Serena (Taylor Dayne) ve kız kardeşi Kelly (Jenny McShane) isimli iki striptizcinin gelişiyle baştan çıkarıcı bir hal alır. Alkolün de etkisiyle konuklar kontrolden çıkar. Erkeklerden oluşan grup, striptizci Kelly’yi bir battaniye ile havaya fırlatıp tutmaya başlar. Kelly, yanlışlıkla battaniyenin dışına kayar ve mermer zemine düşerek hayatını kaybeder. Olay yerindeki korumasının da çıkan arbedede vurulmasıyla durum tam bir kaosa dönüşür.

Çatışma ve Karakter Dinamikleri

Kelly’nin kazara ölümü, gruptaki erkekleri ahlaki bir ikilemle karşı karşıya bırakır. Polisi aramak yerine, kariyerlerini ve itibarlarını koruma içgüdüsüyle hareket ederek olayı örtbas etmeye karar verirler. Hayatta kalan diğer kız kardeş Serena’yı rehin alırlar ve cesetleri ortadan kaldırmaya çalışırlar.

Bu süreçte grup içinde ciddi çatışmalar yaşanır. Özellikle Andrew McCarthy’nin canlandırdığı Pete karakteri, soğukkanlı ve suç dünyasına aşina bir figür olarak öne çıkar; polisin çağrılmaması gerektiğini savunarak grubu manipüle eder. Buna karşılık Kevin Dillon’ın canlandırdığı Dan karakteri, doğru olanı yapmaya çalışan ancak arkadaşlarının baskısı altında kalan tek kişi odur.

Eleştiriler ve Benzer Yapımlar

Stag, etkili ve dikkat çekici ancak tahmin edilebilir bir psikolojik gerilim olarak değerlendirilmiştir. Film, konusu itibarıyla 1998 yapımı Very Bad Things filmiyle kıyaslanmaktadır. Her iki film de bir bekarlığa veda partisinde ölen bir striptizci ve sonrasında yaşananları konu alır. Very Bad Things yapımcıları, Stag filmini öğrendikten sonra senaryolarında değişiklik yaparak benzerlikleri azaltmaya çalışmış olsalar da bu filmi izledikten sonra bu filmden etkilendiklerini düşünmek ve kıyaslanmak oldukça doğal.

Filmin sonunda, karakterlerin planları bir video görüntüleriyle bozuluyor. Olayların karmaşası sırasında açık unutulan bir kamera, tüm örtbas çabasını ve işlenen suçları kaydetmiştir. Victor’un ortağı Michael, kendi paçasını kurtarmak için Victor aleyhine tanıklık yapmayı planlasa da, bu kayıt nedeniyle kendisi de suç ortağı olarak hapse girer. Film, ahlaki seçimlerin ve gerçeğin er ya da geç ortaya çıkmasının sonuçlarını vurgulayan sosyal bir mesajda içeren finalle sona erer.

Tolga D. (tolga@iyikotufilm.com)

Stag (1997) yazısı ilk önce İyi Kötü Film üzerinde ortaya çıktı.