İşlerin yoğunluğundan es geçtiğim üzücü bir haberi sizlerle paylaşmak istedim. Arjantin’in Roger Cornman’ı olarak adlandırılan aktör, yönetmen, senarist Emilio Vieyra geçtiğimiz günlerde hayata veda etti.

Kariyerine oyunculukla başlayan Vieyra ilk oyunculuk deneyimini 1950 yılında Hombres a precio filmiyle gerçekleştirir. 1962 yılında başladığı yönetmenlik kariyeri boyunca akıllarda kalan en iyi filmi Sangre de virgines aka Blood of the virgins (1967) filmidir.  Arjantin’de yasaklanan film aynı zamanda Arjantin’in ilk vampir filmidir. Yönetmenin diğer en bilinen filmleri ise; The Curious Dr. Humpp aka La venganza del sexo (1969) and Feast of Flesh aka Placer Sangriento (1967)’dur.  Sengre De Virgines (1967) Jean Rollin esintileri taşırken,  The Curious Dr. Humpp (1969) ise Jess Franco’nun Dr. Orloff’uyla benzerlikler gösterir.

Dönemin düşük bütçeli film yönetmenleri gibi birçok istismar alt türünde de örnekler veren yönetmenin keşfedilmeyi bekleyen filmleri Mondo Macabro tarafından kötü film severlerin hizmetine sunulmuştur.

Aramızdan ayrılırken Amilio Vieyra’yı saygıyla anıyoruz.

Feast of Flesh filminden bir kaç kare.

Uzun zamandır böyle bir liste yapmak istiyordum. Filmlerle ilgili çok fazla ayrıntıya girmeden B filmlerde boy gösteren akıllara zarar yaratıkları  sizlerle paylaşmak için kolları sıvadım. (Filmlerle ilgili ayrıntılı yazıları ilerleyen günlerde okuyabilirsiniz.)  Listeyi oluştururken belli bir sayı sınırlamasında kalmadım. Fakat kronolojik olarak 1910’lardan 1960’lı yılların  B filmlerden yaratıkları seçtim.

Hollywood’un milyon dolarlık canavarlarına karşın, oldukça ucuza kotarılmış bu canavarlar, günümüz izleyicisine komik gelse de yaratıcılıkta sınır tanımadıkları ortada.

Peki, bu canavarlar nasıl ortaya çıkıyor? B filmler içindeki oluşum süreçleri neler? Bunları birkaç madde altında sıralamakta fayda var;

1.  Çılgın bilim adamları; Çılgın bilim adamları yaptıkları deneylerle B filmlere yaratıklar konusunda oldukça fazla seçenek sunmuşlardır.
2. Radyasyon; Nükleer bir reaktörden sızan radyasyon ya da bir nükleer bombanın yarattığı etki sonucu ortaya çıkan yaratıklar.
3. Bilinmeyen zaman ve mekanlar; Genelde bilinmeyen bir yerde ya da ıssız bir adada geçer. Kimsenin bilmediği bir yerde neyle karşılaşacağını bilmemenin yarattığı merak ve korkudan beslenir. Bilmediğiniz ve bir yerde ya da zamandaysanız karşınıza muhakkak bir yaratık çıkar.
4. Dondurulmuş yaratıklar; Sıkça kullanılan yöntemlerden birisidir. Buzlar altındaki yaratık binlerce yıl sonra yeniden ortaya çıkar.
5. Uzaylılar; B Film yaratıkları arasında popülasyonu en fazla olan canavar grubudur.
6. Efsaneler ve dini inançlardan beslenen yaratıklar.

Yukarıda canavarları  yaratan etkenleri kısaca özetledikten sonra bu canavarların yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

1. İnsansı Yaratıklar; B Filmlerde en çok başvurulan yaratık çeşididir. Basit bir makyaj     ya da maskeyle bu tarz bir yaratık elde edilebilir.
2. Doğal organizmalar; Prehistorik döneme ait devasa boyutlardaki canlılardır. Bunlar dev bir goril ya da vahşi bir dinozor olabilir.
3. Teknolojik yaratıklar; Bahsedilmek istenen anlaşılacağı üzere Robotlardır. B tipi bilim kurgu filmlerinde sıkça rastlanan yaratıkların başında gelir.
4. Görünmeyen yaratıklar; B filmlerin vazgeçilmezi en ekonomik yaratıklardır. Bir ayak izi, karanlıktaki gölgeler ya da sadece bir sesten ibaretlerdir.

Sadistik ve maceraları gerçek olmayan bir grafik şiddet üzerine kuruludur. İskelet kostümlü bir seri katilin bir dizi maceralarını içerir. Karakterimizin maceralarının günümüz film standartlarına göre daha uysal olduğunu söyleyebiliriz. Sadistik’in hikayelerin de korku filmlerini aratmayacak sertlikte sahneler görmek mümkün. 50 yıl geçmesine karşın Sadistik’in maceraları hala heyecan ve korku verici.

Karşılaştığımız çoğu Sadistik hikayeleri 1960’lı yılların İtalyan sinemasına hakim olan suç, korku, ve casusluk öykülerine dayanır. Sadistik’te 007 James Bond’daki gibi güzel kadınlar ve çıplaklık olmazsa olmazlardan biridir.

Serinin tutmadığı ülkelerin başında Amerika gelmektedir. Amerikan halkının küçük bir azınlığı tarafından takip edilen seri özellikle Avrupa’yı kasıp kavurmuştur. Seriye Amerikalıların ilgi göstermemesinin en önemli sebebi Meksikalıların Santo, Blue Demon serilerinin Amerikalılara daha cazip gelmesi ayrıca Spider-Man, Hulk ve Fantastic 4 gibi kendi kahramanlarını yaratmasıydı.

İlk olarak Fransızların yarattığı Fantomas Avrupa’yı ele geçirdi. Maskesinin altından bakan delici gözleriyle o kadar popüler oldu ki diziler, TV şovları bir birini takip etti.

1962 yılında ise iki İtalyan kız kardeş Angela ve Luciana Giussani, Diabolik çizgi roman karakterini yarattı. 1967 yılında yönetmen Mario Bava Danger: Diabolik adından bir filmle karakteri beyazperdeye uyarladı. Daha sonraki yıllarda Kriminal, Demoniak Satanik, Killing, Sadik ve Fatalik adında birçok seriyle macera devam etti.

Katil çizi romanlarının bir diğer karakteri olan Kriminal’in yaratıcısı ise Luciano Secchi (takma ismi Max Bunker)’dir. Kriminal karakterinin en büyük özelliği ise iskelet motifli sarı ya da bazen kırmızı bir tulum giymesi ve bir maske kullanmasıydı. 1967 yılında başlayan seri uzun yıllar devam etti ve beyazperdeye uyarlandı.

1966 yılında yeni bir karakter yaratmanın peşine düşüldü. Bu sefer macera dolu hikayeler illüstrasyon yerine gerçek fotoğraflarla resmedilecekti. Bu yeni karakter İtalya’da Killing, Fransa’da ise Satanik adıyla tanıtıldı. Pietro Granelli editörlüğünde yaratılan yeni karakter siyah beyaz iskelet desenli bir tulum ve bir kafatası maskesi giyiyordu. Killing fotoromanları ülkemizde de Ceylan yayınları tarafından yayınlanmıştır.

Luciano Secchi İtalyan pazarında biraz daha etki yaratabilmek için Satanik isimli bir kadın karakter yarattı. Bu karakter 1968 yılında Pietro Vivarelli tarafından Satanik ismiyle beyazperdeye uyarlandı. Filmin İngiliz versiyonu Satanik isminin yaratabileceği yanlış anlamalara karşı Sadistik ismiyle vizyona girdi.

Çağdaş Avrupa film endüstrisinden pek çok isim bu fotoromanlarda yer almıştır. Ama özellikle Rosario Borelli bu fotoromanların en bilindik yıldızlarından biridir. Borelli dışında fotoromanlar sayesinde ününe ün katan diğer isimse Sadistik’in metresi olan Dana karakterini canlandıran Luciana Paoli’dir.

Aktör Galerisi

Luciana Paoli

Sadistik’in uzatmalı sevgilisi, ayrılmaz arkadaşı Dana karakterini İtalyan güzel Luciana Paoli canlandırmaktaydı. 1966’dan 1969 yılına kadar L. Paoli bu seride oynamıştır.  Luciana’nın kariyerindeki filmlere baktığımızda tarihi dramalar, macera ve casus filmlerinde boy gösterdiğini görüyoruz. Beautiful but Dangerous (1955) filmiyle adını duyurmaya başlayan aktris bu filmde Gina Lollobrigida ve Vittorio Gassman gibi isimlerle çalışma fırsatı yakalamıştır.

1966 yılına geldiğimizde Sadistik fotoromanlarında rol almaya başlan yıldız aynı zamanda sinema kariyerine de devam etmiş ve bir James Bond parodisi olan 7 Golden Women Against Two 07 (1966) filminde hatırı sayılır bir de rol kapmıştır. Sinema kariyeri 1968 yılına kadar devam eden Paoli 1969 yılına kadar da Sadistik fotoromanlarında rol aldıktan sonra sahnelerden çekilmiştir.

Bunun yanı sıra Luciana Paoli sayısız dergide kapak olmuş bir fotomodel olmakla birlikte özellikle dönemin en ateşli pin-up’larından biri olarak kabul edilmektedir.

Rosario Borelli

Fotoromanlar Amerika’da çok az rağbet görmesine karşın diğer ülkelerde popülaritenin tadını çıkarmışlardır. Bu fotoroman yıldızlarının birçoğu ülkelerinin yıldızları arasındaki yerini almıştır. Rosario Borelli’de bu fotoromanların yarattığı en büyük yıldızlardan birisidir. Uluslar arası alanda da tanınan Borelli oyunculuğun yanı sıra yönetmenlik ve ünlü İtalyan maestro Ennio Morricone ile birlikte birde albüme imza atmıştır.

Erna Schuerer

Sadistik fotoromanlarının bir diğer güzel yüzü ise Erna Schuerer’dir. Sadistik “Hell Waits” serisinde karşımıza çıkan güzel yıldız Sadistik serisinden sonra birçok İtalyan, İspanyol ve Fransız filminde de karşımıza çıkmıştır.

Kayda değer ilk filmi 1967 yapımı Lola Colt filmi olan yıldız bu filmde ünlü kadın Western yıldızı Lola Falana ile birlikte çalışma fırsatı da yakalamıştır. Ayrıca dönemin kült istismar filmlerinde de boy gösteren oyuncu Blood Castle (1970), Strip Nude for Your Killer (1975), ve Deported Women of the SS Special Section (1976) gibi filmlerde de rol almıştır.

Renato Baldini

Renato Baldini, Sadistik fotoromanlarında boy göstermiş popüler bir İtalyan aktördür. Genelde Sadistik fotoromanlarında gangster rollerinde gördüğümüz aktör tarihi dramlardan, Herkül adaptasyonlarına ve spagetti westernlere kadar pek çok türde filmde rol almıştır.

Riko Boido

1940 yılında İtalya, Piemonte’de dünyaya gelen aktör. Avrupa filmlerinin tanıdık simalarındandır. Sadistik serilerinde birçok gez gördüğümüz R. Boido sapık, dengesiz bir karakteri canlandırmakta.

Sansone e il tesoro delgi Incas (1964) filmiyle beyazperde de boy göstermeye başlayan aktör bu filmde Sadistik’te birlikte çalışacağı Franco Jamonte ile birlikte rol aldılar. Çoğunluğu westernler olmak üzere birçok filmde rol alan aktör Mario Bava’nın yönettiği Planet of Vampires (1965) filminde de ünlü yönetmenle çalışma fırsatı yakalamıştır.

Gabriella Giorgelli

1942 İtalya, Carrara doğumlu yıldız Killing serilerinde rol aldıktan sonra beyazperde ve TV şovlarında da boy göstermiştir. Dönemin popüler tür filmlerinde rol alan güzel yıldız westernlerden, giallo filmlere kadar birçok türde filmde rol almıştır. Umberto Lenzi’nin Sette orchidee macchiate di rosso (Seven Blood-Stained Orchids) filminde güzel bir kurbanı canlandırmıştır.

Erno Crisa

1924 yılında Tunus’ta dünyaya gelen aktör, 44 yaşında beyin kanamasından hayatını kaybetmiştir. Sadistik fotoromanlarında görülen pek çok yıldızdan biri olan aktör sinemaya ilk adımını 20 yaşında bir Fransız filmi olan Coup de tate (1944) ile atmıştır. Birçok filmde rol alan oyuncu 1954 yılında Questi Fantasmi (Those Phantoms) filmindeki rolüyle de ilk başrolünü kapmış oluyordu. Sadistik serisinden sonra İtalyan western filmleri ağırlıklı olmak üzere pek çok filmde yer aldı. Son filmi olan Agelique et le Sultan (1968) filminden sonra zamansız ölümüyle aramızdan ayrılmıştır.

Mary Arden

Sadistik fotoromanlarının bir diğer ünlü yüzü de Mary Arde’dir. 1966 yılında ilk Kriminal filmi olan Umberto Lenzi’nin yönettiği Kriminal (1966) filminde de rol almıştır.

Bunun dışında İtalyan komedileri ve Mario Bava’nın başyapıtlarından Sei donne per I’assassino (1964) filminde rol almıştır. Diğer İtalyan oyunculara göre kısa bir filmografiye sahip olan Mary Arden 1971 yapımı Los Marcados filmiyle beyazperdedeki kariyerine son noktayı koymuştur.

Giovanni de Benedetto

John Benedy olarakta bilinen aktör Sadistik’in maceralarında kiralık katil ve gangster rolleriyle acımasız, zalim bir karakteri canlandırmıştır. Döneminin en nitelikli aktörlerinden biri olarak kabul edilen aktörün filmografisine baktığımızda oldukça kaliteli işlerde ve yönetmenlerle çalıştığını görüyoruz; 1954 yılında Kirk Douglas’ın başrolünde olduğu Ulysses filmiyle sinemaya adım atmıştır.

1960 yılında ilk korku filmi deneyimini ise Et mourir de plaisir (1960) ile yaşayan aktör 1962 yılında Barabbas adlı filmde Anthony Quinn, Jack Palance ve Ernest Borgnine gibi yıldızlarla birlikte çalışma fırsatı yakalamıştır. 70’lerin başında Dario Argento’nun giallolarında da usta yönetmenle çalışmıştır; L’uccello dalle piume di Cristallo (The Bird with the Crystal Plumage), Il Gatto a nove code (The Cat o’nine Tails) ve 4 mosche di velluto grigio (Four Flies on Grey Velvet)

Dario Michaelis

1927 Arjantin doğumludur. Killing’de korkusuz müfettiş Marcier rolündeki aktör Satanik No: 8 (Aralık 1966) serisinde ilk kez karşımıza çıkmaktadır.

Maria Montez Erich von Stroheim, Charles Boyer, Lor Jürgens, Terence Hill, Ernest Borgnine Guy Madison, Carroll Baker, Fred Ward gibi aktörlerle ve Albert Band, Umberto Lenzi, Roberto Rosselini ve Mario Bava gibi isimlerle çalışmıştır.

Liliana Chiari

1970’lerin Erotik İkonlarından olan L. Chiari kariyerine 60’lı yıllarda modellik yaparak başlamıştır. Sinemaya geçişi de rol aldığı fotoromanlar sayesinde olmuştur. Kısa bir sinema kariyeri olan L. Chiari dönemin TV şovlarında sıkça boy göstermiştir.

George Hilton

1934 Uruguay doğumlu aktör 22 yaşında sinema sektörüne atılır. George Hilton, İtalyan sinemasında spagetti western filmleri çoğunlukta olmak üzere birçok filmde rol almıştır. Killing fotoromanlarında da Polis Müfettişi Grant karakterini canlandırmıştır.

IMDb’de kariyeri Camille (1936) filmi ile başladığı gözükmesine karşın Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1932), The Mummy (1932) ve The Bride of Frankenstein (1935) filmlerinde de asistan olarak çalışmıştır. Harry Thomas birçok filmde başarı ile görev yapmıştır. Fakat ustanın utanç duyacağı bazı filmleri olmuştur ki bunlardan ilk akla gelen kült mertebesine ulaşmış Frankenstein’s Daughter (1958) filmidir. Filmde canavar bir kadın olmasına karşın tıpkı bir erkeğe benzemektedir. Fakat ertesi yıl bence en iyi işini çıkarttığı, yönetmenliğini Edward D. Wood Jr.’ın yaptığı bir başka kült film Plan 9 from Outer Space (1958) filminde harikalar yaratmıştır. Bunun yanı sıra Roger Corman’ın Little Shop of Horrors (1960)’ı ve kitsch klasik Killer From Space (1954) filmlerinde de makyaj uzmanı olarak çalışmıştır. Ayrıca birçok TV projesinde de görev alan H. Thomas korku ve bilim kurgu sinemasının unutulmazları arasındaki yerini almıştır.

Hammer korku filmleri özellikle 60 ve 70’li yıllarda fırtına gibi esmekteydi. Hammer filmlerinin en güzel yanlarından biri sinema endüstrisine sunmuş olduğu güzel kadınlardır. Bu bayanlar izleyiciyi güzellikleriyle büyülediği kadar canlandırdıkları kana susamış vampir ya da vahşi katil rolleriyle de şoke ediyorlardı. Hammer Glamour bu kadınlara uzun zamandır hak ettiği değeri vermek ve Hammer fanları için de arşivlik eşsiz bir eser sunmak adına oluşturulmuş muhteşem bir kitap.

Kitap sadece dönemin Hammer kadın yıldızlarına odaklanmış. 150 sayfadan oluşan kitap oyuncuların özellikleri, profilleri, resimleri ve röportajlarını içermekte. Kitabın yazarı Marcus Hearn, The Hammer Story adında Hammer Film Productions’ı tanıtan büyüleyici bir kitabın da yazarı.

Hammer Glamour’un en güzel yanlarından biri de kadın oyuncularının geçmiş deneyimlerini ve başlarından geçen ilginç hikayelerini ince bir mizah duygusuyla okuyucuyla paylaşmaları. Birçoğunun ünlü Hammer aktörü Peter Cushing’le çalışmış olmaları ve onunla ilgili anılarını da kitapta okuyucuyla paylaşmaları Cushing fanlarını memnun edecek.

Marcus Hearn kitap için gerçekten büyük bir çaba harcamış. Birçok yıldızla röportaj yapmış ve gün yüzüne çıkmamış birçok resmi de okuyucuyla paylaşmış. Hammer fanları Hammer Glomour’da birçok sürprize tanık olacak. Kitabın tek eksik yönü sayfa sayısının 150’yle sınırlandırılmış olması. Kitaba bir o kadar sayfa daha eklenebilirmiş. Kitap güzellere görsel olarak yer vermenin yanı sıra dönemin İngiliz sineması üzerine içerdiği notlarla da okumaya değer.

Kitabı internet üzerinden amazon.com‘dan alabilirsiniz.

Official Site

World of Hammer Glamour

Beyazperde’nin en güzel yanı birçok fantastik öğeye yer vermesidir. Yaratıklar, çılgın doktorlar ya da bilim adamları… Bunun yanı sıra telepatiyle ya da hipnozla insanları etki altına alan kötü güçler de beyaz perdede sıkça boy göstermiştir.

Edebiyatta gördüğümüz ilk hipnozcu karakter Svengali karakteridir. George du Maurier’in 1894 yılında yazdığı gotik korku romanı Trilby’de adı geçen Svengali, kuşkusuz romanın en çarpıcı karakteridir. Daha sonra beyazperdeye taşınan roman 1931 yılında izleyici karşısına çıkar. Svengali (1931) adındaki filmin yönetmeni Archie Mayo’ydu ve Svengali’yi canlandıran da dönemin popüler oyuncularından John Barrymore’du. Filmde Svengali adındaki adamın karşısındaki insanları hipnotize ederek etrafına saçtığı dehşet konu alınır. Hatta günümüz popüler kültüründe de bu isim özellikle siyasal alanda rakip politikacıların da birbirleri hakkında kullandıkları kötü bir tabir olmuştur.

Beyazperdenin bir diğer kötü hipnozcusu ise I was a Teenage Werewolf (1957) filminde karşımıza çıkan kötü Dr. Alfred Brandon (Whit Bissell)’dir. Liseli gençler arasında dehşet saçan doktor karşısında Tony Rivers-Teenage Werewolf (Michael London)’u bulur.

Hipnotizm 1919 yapımı iki filmde; Bobby Bumbs and the Hypnotic Eye  (kısa bir animasyon) ve The cabinet of Dr. Caligari filmlerinde de karşımıza çıkar. 1959 yapımı Horrors of the Black Museum’da ise bir roman yazarının, asistanını insanları öldürmek için hipnotize ettiğine tanık oluruz. Başka bir filmde ise (Incredibly Strange Creatures Who Stopped Living And Became Mixed-Up Zombies, 1964) karnaval sırasında bir zombiyi hipnotize eden bir çingenenin dehşet verici hikayesi anlatılmaktadır. Çıkış noktası hipnotizm olan diğer filmler ise The Devil Doll (1964), The Hypnotic Eye (1960) The She-Creature (1958) ve The Undead (1958) filmleridir.

Peki ama nedir Hipnotizm? Terim ilk kez 1840’lı yıllarda İskoç hekim S. James Braid tarafından kullanılmıştır. Hipnoz Psikoloji’ye göre, telkine yatkınlık gösteren bir tür yapay uyku veya uyku-uyanıklık arası haldir. İlk zamanlarda büyücülük gibi algılanan hipnoz daha sonra bilim çevrelerinde de özellikle 19.yy.’ın sonlarına doğru bilim alanındaki yerini almıştır.

Hipnoz ve Hipnotizmacı başkarına kötü ya da komik şeyler yaptırabilme gibi yetenekleri (Sevengali örneğinde gördüğümüz)  vardır. Edebi olarak baktığımızda da gotik ve korku romanlarına katkıda bulunmuştur. Günümüzde ise yukarıda da kısaca bahsettiğim gibi bilim alanında kullanılmakta, fakat tedavi değeri henüz popüler kültürdeki o kötü imajını bozmaya yetmemiştir.

“Siyah Sinema”nın çıkışı 60’lı yılların sonlarına rastlar. Dönemin sinema sektörü beyazların egemenliği altındayken siyahlar hep ikinci planda kalmıştır. Melvin Van Peebles sinema endüstrisinin zor bir döneminde 11 milyon dolarlık gişe başarısıyla Sweet Sweetback’s BAADASSSSS Song (1971) adlı filme imza atar. Bu filmden hemen sonra düşük bir bütçeyle kotarılmış Shaft  (1971) ise bu alandaki en büyük gişe başarısını elde eder.  Shaft filminden sonra Hollwood artık “siyahi” filmler içinde büyük bir pazarın olduğunu kabul edecektir. Amerika’da seyirci potansiyelinin önemli bir bölümünü oluşturan siyahi seyirci Sweet Sweetback’s BAADASSSSS Song’daki asi ve kanlı-canlı siyahi kahramanı kendisiyle özdeşleştirmiştir. İlk kez beyaz adamın gözünden farklı olarak betimlenen siyahi figür, izleyicisi tarafından benimsenmişti; beyazların gözünde ise siyahi figür kaba ve ırkçı özelliklerle tasvir ediliyordu. Genellikle iki çeşit zenci tiplemesi vardı filmlerde, zararsız itaatkar ve beyaz sözü dinleyen “iyi” zenci, vahşi, dik başlı ve tecavüzcü “kötü” zenciler.

Blaxploitation filmlerinin Amerika’nın kuzeyi ve batı kıyılarında geçenlerinin konuları genellikle ghetto yaşamı, uyuşturucu tüccarlığı, kadın ticareti gibi suç unsurları üzerine kurulmuştur. Ayrıca filmlerde etnik unsurlarda kullanılmıştır. Genellikle filmlerde kötü karakterler beyazlardan oluşmuştur; beyaz kötü bir polis memuru, beyaz bir politikacı ya da beyaz bir kadın satıcısı. Amerika’ın güneyinde çekilen Blaxploitation filmlerinde ise konular genellikle etnik çatışma ya da etnik kaynaşma üzerine kuruludur.

Blaxploitation filmleri sinemanın bir çok dalında ürünler vermiştir; suç (Foxy Brown, 1974), aksiyon (Three the Hard Way, 1974), korku (Abby, 1974), komedi (Uptown Saturday Night, 1974),nostalji (Five on the Black Hand Side, 1973) drama (Cornbread, Earl and Me, 1975, Cooley High, 1975), müzikal (Sparkle, 1976)

Filmlerde kullanılan müziklerde siyahi izleyicinin köklerine uzanan türlerdir. Soundtracklerde Funk, Soul Jazz ağırlıklı müzikler kullanılmıştır.

70’li yılların sonlarına doğru ise siyahlar da Hollywood perdelerinden ufak ufak yok olmuşlardır. 1977’de siyah filmler furyasından beş yıl sonra, siyahlar hakkında yalnızca dört önemli film yapılmıştır.

Sinema tarihi boyunca insan olmayan varlıkları konu alan canavar temalı filmler büyük ilgi çekmiştir. Bunlardan bazıları hayal ürünü olmasına karşın bir kısmı da gerçek, var olan canlılardan yaratılmış canavarlardır. Dev karıncalar, örümcekler, timsahlar, goriller ve tabii ki köpekbalıkları!

Peter Benchley’in aynı adlı romanından uyarlanan “Jaws” sharksploitation janrını başlatan film olmuştur. Bu filmden sonra “Jaws” bir seri olmuş ve katil köpekbalığı temalı filmler beyazperdede boy göstermeye başlamıştır. Türün filmleri kimi zaman büyük bütçelere sahip yapımlar olurken bazıları ise oldukça düşük bütçeyle, neredeyse trash sınıfına girecek filmlerdi. İtalyan istismar sinemasının kötü ünlü yönetmenleri Bruno Mattei ve Joe D’Amato da bu türe ait filmler yapmıştır. Türk sinemasında da ana teması köpekbalığı olmasa da Jaws’tan etkilenildiği açıkça belli olan yönetmenliğini Çetin İnanç’ın yaptığı, başrolünde Cüney Arkın’ın oynadığı Çöl (1983) filmini sayabiliriz.

Benchley’in romanında şişman gazeteci Meadows, Şerif Brody’e: “Köpekbalıkları baltalı katiller gibidir, Martin. Onlarda kontrol edilemeyen bir çılgınlık ve kötülük vardır” der. Filmde de gördüğümüz gibi şişman gazeteci Meadows söylediklerinde oldukça haklıydı. Film geçtiğimiz yıllarda (2005) 30’uncu yıldönümü şerefine özel bir DVD’si piyasaya sürüldü. Jaws’dan sonra hiçbir köpekbalığı filmi onun elde ettiği başarıya ulaşamadı. Bunun sebeplerinden birisi de insanlar üzerinde o derece büyük bir etki yaratamaması ve gerçekçiliği yakalayamamasıydı.

Jaws’ın devam filmlerinde, ilk filmdekinin aksine daha fazla köpekbalığı sahnesi mevcuttu. Bu da ikinci ve üçüncü filmin insanlar üzerinde çok fazla etki yaratmamasının nedenlerinden birisiydi. Hatta Spielberg filmle ilgili bir röportajında köpekbalıklarını bilinçli olarak çok fazla göstermediğini belirtmiştir.

Jaws’dan bir süre sonra birkaç köpekbalığı filmi daha çevrildi. Devam filmleri ve taklitleri dışında Jaws’dan kırıntılar taşıyan Piranha (1978), Orca (1977) ve Anaconda (1997) gibi filmler de çevrildi. Renny Harlin’in 1999’da yönetmenliğini yaptığı Deep Blue Sea filmi ise bu janra yeni bir soluk getiriyor ve köpekbalığını farklı bir açıdan ele alıyordu. Ayrıca gelişen teknolojinin de nimetlerinden yararlanıp daha önce denenemeyen şeyleri de yapma fırsatını buldu. Harlin’in Deep Blue Sea’deki temel yeniliği “Akıllı Köpekbalıkları” idi (Bir grup çılgın bilim adamı köpekbalıklarının beyinleri üzerinde yaptığı genetik deneyler sonucu akıllı, katil köpek balıkları yaratmaya çalışıyorlardı). Jaws ve türevlerinde köpekbalıklarının yaptıkları doğalarının bir gereği sonucu meydana gelen olaylar; fakat Deep Blue Sea’de insan gibi davranma ve bir intikam duygusu ile saldırmak var.

Bu türe ait düşük bütçeli filmlerde dikkati çeken unsurların başında köpekbalığı tarafından öldürülen insan sayısının oldukça fazla oluşu gelir. Örneğin Jaws’da sadece beş kişi köpekbalığı tarafından öldürülürken, 2003 yapımı Shark Zone’da bu sayı neredeyse yirmidir.

Bazı filmlerde ise efsane olan devasa köpekbalığı figürü karşımıza çıkar. Shark Hunter(2001), Shark Attack 3: Megalodon (2002) ve Magalodon (2004) da karşımıza çıkan, okyanusun derinliklerinde yaşayan prehistorik çağdan günümüze kadar gelmiş “the meg” boyutlarıyla izleyiciyi şaşkına düşürmüştür. İnsana zarar vermenin ötesinde, önüne çıkan her şeyi silip süpürecek bir boyutta ve vahşiliktedir.

Bu türe ait en farklı yapım ise 2004 yapımı Open Water’dır. Burada tatilde dalış yapmaya giden bir çiftin açık denizde mahsur kalmaları konu edilir. Film birçok izleyicinin bir köpekbalığı filminde görmeyi beklediği devasa, vahşi köpekbalıklarına sahip değil. Çoğu Hollywood yapımı köpekbalıklarının aksine burada gerçek köpekbalıkları kullanılmış ve boyutları da izleyiciyi tatmin edici büyüklükte değildi.

Film bir dönemin dev sinema endüstrisi İtalya’ya ait ve İtalya kayıp filmler açısından adeta bir kayıp filmler cenneti. Bu kayıp filmlerden bekli de en önemlisi 2000’li yıllarda gün yüzüne çıkan Mario Bava’nın kült filmi Cani Arrabbiati (1974)’dir. Filmi Lea Lander’ın katkılarıyla bugün izleyebilmekteyiz.  Mania (1974)’nın yayınlanan fragmanı dilden dile dolaşan bu film için büyük bir umut vaadetmekte. Film dönemin tipik İtalyan korku filmlerinden esintiler taşımakla birlikte içerdiği şiddet sahneleriyle dönemin bir çok izleyicisi üzerinde derin etkiler yaratmıştır. Filmin konusu, tipik “Lanetli Ev” filmleriyle örtüşmekte.

İyi “Kötü Film” takipçilerine filmin bu fragmanını es geçmemelerini öneriyorum.

Link:

El Santo, gerçek ismiyle Rodolfo Guzman Huerta 23 Eylül 1917’de Tulancigo, Hidalgo, Meksika’da doğdu. Profesyonel güreş hayatına Peralvillo Cozumel Arena’da, 28 Haziran 1934 yılında, henüz 16 yaşındayken, kendi ismiyle başladı. Kendi ismi dışında ringlerde Rudy Guzman, El Enmascarado, El Hombre Rojo, El Murcielago 2 ve El Demonio Negro isimleriyle yer alan Huerta, ilk olarak “El Santo” ismini ise kariyerine başladıktan 8 sene sonra, 26 Haziran 1942’de kullandı. 1934 yılından 12 Eylül 1982 yılına kadar güreşe devam eden El Santo, 48 yıl boyunca profesyonel olarak güreşti.

Santo ringlerdeki kariyerine “rudo” yani kötü çocuk olarak başlar, ama yıllar geçtikçe ringlerdeki kariyerine iyi adam olarak devam etmeye karar verir. Jose Cruz adındaki bir yayımcı 1952 yılında Santo’nun fantastik maceralarını konu alan haftalık bir çizgi roman serisi çıkarır ve bu Santo figürünün Meksika’da bir efsane olmasına vesile olur. Çizgi roman 35 yıl boyunca yayınlanır ve Meksika’nın en popüler çizgi roman serisi olarak tarihe geçer.

Santo’ya 1952 yılında “The Man In The Silver Mask” serisinde oynaması teklif edilir. Fakat Santo bu teklifi gişede başarısız olacağı düşüncesiyle reddeder.  Bunun üzerine rol başka bir ünlü güreşçi olan El Medico Asesino’ya teklif edilir ve kabul eder. Filmin başarısı üzerine Santo daha sonra gelen tekliflere olumlu bakmaya başlar.

Santo’nun ilk filmi 1958 yılında Küba’da oldukça düşük bir bütçeyle çekilen “The Evil Brain” filmidir. Filmde Santo isimsiz maskeli bir ajanı canlandırmaktadır. Bu filmi takip eden başka bir filmde de (The Infernal Men) Santo yine maskeli isimsiz bir kahramandır ve polise uyuşturucu satıcılarıyla olan mücadelesinde yardım eder.

Bruce Wayne ve Clark Kent filmlerde suçla mücadele etmek için Batman ve Superman’e dönüşmesi gerekir ama El Santo her zaman El Santo’dur. Filmlerde, çizgi romanlarda ve güreş kariyerinde  gerçek kimliği özenle saklanmıştır… hatta El Santo maskesiyle uyur.

1961 yılında prodüktör Alberto Lopez’le anlaşmasıyla “El Santo”nun film kariyeri kült klasik “Santo vs. The Zombies” filmiyle tam olarak başlar. Santo’ya bu film için 1700 dolar ödenir. Fakat daha sonra 1964 yılında yapımcı Enrique Verhara ile çalışmaya başladıktan sonra ücretini arttırır.

Santo kariyeri boyunca 1958 yılından 1982 yılına kadar 52 Meksika filminde boy göstermiştir. Bunların içinden 9 tanesi ise diğer ünlü maskeli kahraman Blue Demon’ın başrolde olduğu filmlerdir. Santo’nun en iyi filmi “The Mummies of Guanajuato (1970)”dur. Bu filmde Santo’ya diğer maskeli kahramanlar Blue Demon ve Mil Mascaras eşlik etmektedir. 1977 yılında maskeli kahramanlar filmlerinin popülaritesi kaybolsa da El Santo bu dönemde birkaç filmde daha oynayacak ve 1982 yılında Florida’da çekilen “Fury of the Karate Experts” filmiyle sinema kariyeri ve güreş kariyerine son verecektir.