Yapımcılığı Roger Corman’a ait olan Voyage to the Prehistoric Planet, 2020 yılında geçiyor. Bir grup astronot ve yedi bacaklı robotları 200,000,000 mil yol kat ederek Venüs’e ayak basıyorlar. Prehistorik bir gezegene. Gezegeni keşfe çıkmak için birbirlerinden ayrılan ekip çeşitli canavarların ve dev bitkilerin saldırılarına hedef olmaktan kurtulamıyorlar.

Film bazıları gerçekten oldukça başarılı bir şekilde canlandırılmış prehistorik canavarlarla dolu. Filmin açılışında astronotlara saldıran vahşi, uzun kollara sahip dev bitki ise oldukça iyi bir şekilde yansıtılmış. Ayrıca yine filmin başlarında izlediğimiz uzay seyahati sırasındaki efektler de hiç fena değil ve gezegen atmosferi de inandırıcı bir şekilde yaratılmış. Filmin çekildiği zamanı da göz önüne aldığımızda özellikle robotun tasarımı çok başarılı.

Film yukarıda da bahsettiğim gibi orijinali Rus yapımı olan bir filmin modifiye edilmiş hali. Hatta orijinal filmin 3 yıl arayla 2 tane versiyonu yapılmış. Voyage to the Prehistoric planet ise bu 2 filmden ilki. Yapımcı Roger Corman 1965 yılında Rus filmin haklarını satın alınca Amerika pazarı için bazı eklemeler yaparak, tekrar piyasaya sürüyor. 3 yıl sonra yani 1968 yılında ise ilk filmdeki eklemeleri çıkarıp yeni eklemeler yaparak Voyage to the Planet of Prehistoric Women ismiyle yayınlıyor. Filme her ne kadar eklemeler yapılsa ve bazı oyuncular ilave olsa da Roger Corman senaryoya, müziklere, görüntülere ve diyaloglara hiç dokunmayarak doğru bir karar vermiş.

Voyage to the Prehistoric Planet düşük bütçesine rağmen zekice kotarılmış görsel efektleri, atmosferi ve yaratıcı teknolojik fikirleriyle izlemesi oldukça keyifli bir bilim-kurgu filmi.   Ayrıca bu tür hibrit editlenmiş filmlerden hoşlanıyorsanız, örneğin Godfrey Ho’nun Ninja filmleri gibi, bu film tam size göre. Filmi, ön araştırma yapmadan izlediğinizde ise (bu yazıyı okumamış olsaydınız) bu yazdıklarımın belki farkına bile varmayacaktınız. Bu açıdan da iyi bir kötü film Voyage to the Prehistoric Planet.

Tolga Demirtaş (tolga@iyikotufilm.com)

1960’lı yılların ortalarında İtalyan sinemasında spaghetti western türü popülaritesinin en üst seviyesine ulaşmıştı. Ancak 70’li yılların başından itibaren giallo filmlerle birlikte polizotteschi filmler de ilgiyi üstlerine çekmeye başladı.

Aktör Thomas Milian, “Spaghetti Westernler ve Polizio filmler gerçekte aynıydı, aralarındaki tek fark birinde insanların atlara diğerinde ise arabalara biniyor olması” diyerek spaghetti westernler ve polizio filmler arasındaki benzerliklere dikkat çekiyordu.

Türün kökleri 70’li yıllardaki suç filmlerine dayanır ve o filmler de şunlardır: Giuliano Montaldo’nun Grand Slam (1970), Mino Guerrini’nin Gangster’70 (1968), Carlo Lizzani’nin Bandits in Milan (1968) ve Un Detective (1969) filmleri. Yönetmen Damiano Damiani ise spaghetti western türünde olduğu gibi polizio filmlerine de farklı olarak politik temalar katmıştır. Bu filmler ise A Blullet For The General (1967), Il Giorno Della Civetta (1968) ve Confessions of a Police Captain (1971) dir.

İtalyan polizio filmleri Amerikan gangster filmlerinden oldukça fazla etkilenmiştir. Fakat o filmlere nazaran daha kanlı, sert ve vahşidir. Bu filmlerin başında da Don Siegel’in yönetmenliğini yaptığı ve başrollerinde Clint Eastwood’un oynadığı Dirty Harry (1971) filmi gelmektedir. Yine polizio filmlerini etkileyen bir diğer Amerikan gangster filmi de The Godfather (1972) filmidir. William Friedkin’in The French Connection (1973) ve Sidney Lumet’in Serpico (1973) filmi de türü etkileyen diğer filmlerdir.

Amerikan gangster filmleri ve Polizo filmleri arasındaki temel farklardan biri mafyaya olan bakış açısıdır. The Godfather gibi Hollywood filmlerinde genellikle onurlu ve şık bir mafya anlatılırken İtalya’da Fernando Di Leo, Stelvio Massi, Enzo G. Castellari, Antonio Margheriti ve diğer yönetmenler polisin, hükümetin mafya liderleriyle olan ilişkilerini, mafya liderlerinin İtalya’daki terör, suikast ve bombalama eylemlerine odaklanmışlardır. İtalyan Polizo filmlerinde polis karakteri ise dokunulmaz değildir, ahlaksız, şiddet eğilimli olarak tasvir edilmişlerdir.

Tolga Demirtaş (tolga@iyikotufilm.com)

Film Argento’ya ticari anlamda oldukça getiri sağlamıştır. Zaten filmi de izlediğimiz zaman sinemasal değerini bir kenara bırakıp, “sex-murder” açısından bakılacak olunursa, ticari bir kaygısının olduğunu fark etmememiz mümkün değil. Filmdeki cinayet sahneleri yine filmin genelinde olduğu gibi oldukça başarılı. Filmin türüne yakışır abartılı kamera açıları ve yine abartılı dekorlardan kaçınmamıştır. Şiddet ve müziğin mükemmel uyumu da gözden kaçmıyor ve film boyunca İtalya’nın Rönesans ruhuna yakışır, bir birinden güzel klasik eserleri dinlerken, araya katilin ruhunu yansıtan ve bizi daha da bir telaşa sokan rock soundları girdiğinde tadından yenilmez bir hal alıyor. Opera salonundaki kuşların gözünden çekilmiş sahneler kamera hareketlerinin bir kuş gibi oradan oraya yalpalanması oldukça baş döndürücü, “bu gerilim bitsin de haydi artık odaklansın” diye umutla beklenilebilir. Ayrıca Argento, ilham kaynağı Hitchcock’un röntgenci sinema ruhuna saygı duruşunda bulunmaktan geri kalmamış.

Bir parça da filmin konusuna değinelim. 17 yaşındaki Betty, Verdi’nin Macbeth’indeki (İtalyan besteci Verdi’nin, Shakspeare’in Macbeth’ini temel alarak bestelediği 4 perdelik opera eseri) başrol oyuncusunun ayağını sakatlaması ile bu rolü alma şansı yakalar. Aslında bu kariyeri açısından büyük bir şanstır fakat Betty’e göre Macbeth kötü şans getiren bir eserdir ve eline geçen bu fırsatı bir parça isteksizlikle kabul eder. Çocukluğundan beri hayalle kabus arası gördüğü ama maskeli yüzünü hiç göremediği psikopatın hedefi haline gelir. Fakat Betty bunu bilmiyordur. Yavaş yavaş çevresindeki insanlar ölmeye başlar. Psikopat katil, cinayetleri esnasında Betty’i bağlar ve göz kapaklarına iğnelerle kaplı birer bant yerleştirir. Betty’nin çığlıkları ve korkularına şahit oluruz o esnada fakat kurtulduğu zamanlarda oldukça soğukkanlıdır. Belki de sürekli gördüğü rüyası sayesinde. Final opera performansından sonra katil ortaya çıkar, tabi burada katili teşhis edenler de çok önemli. Nihayetinde Betty gördüğü rüya ile ilgili geçmişiyle bir yüzleşme yaşar.

Filmde Macbeth’in uğursuzluğundan söz edilmiştir ki filmin çekim esnasında da birçok kaza ve teknik aksaklıklar yaşanmıştır. Hatta Argento’nun babası film henüz çekim aşamasındayken hayatını kaybetmiştir. Macbeth içeren bir oyun sahneleme, film çekme ya da oyuncu olma gibi bir planınız varsa bir kez daha düşünün derim. Şaka bir yana, sonunda hüsrana uğratsa da daha önce de bahsettiğim gibi, geniş kamera açıları ve film boyunca kullanılan müziklerle beslenmiş iyi bir film, “katil kim?” oyununa katılmak ve bir Dario Argento şölenine katılmak için izlenmeye değer.

Yeşim Koba

www.twitter.com/yeshimkoba

Korkusitesi Korku Ödülleri 2011

Filmin yönetmeni Herschell Gordon Lewis, “Godfather of Gore” (Gore’un Babası) olarak biliniyor ve istismar türünde birçok filme imza atmış bir yönetmen. Üniversitede İngiliz Edebiyatı profesörü olan Lewis, bir süre sonra TV için reklam filmi çekmeye başlıyor. Daha sonra kendi yapım şirketiyle çoğunlukla istismar ağırlıklı filmler yapmaya başlayan Lewis, bolca çıplaklık içeren, soft-core sahnelerin yer aldığı filmleri ile Hollywood ana-akım sinemada örneğine çok rastlanmayan işlere imza atıyor.

Cronin Mitchell (Tony McCabe) geçirdiği korkunç bir kaza sonucu hayatta kalmayı başarır fakat yüzünde bir yara oluşur. Ayrıca bu kaza sonucu Cronin, garip psişik yetenekleri ve telekinetik güçleri olduğunun farkına varır. Yüzündeki yaradan dolayı sıkıntılı günler yaşayan Cronin, bir büyücü olan Ellen’ın (Elizabeth Lee) kendisini iyileştirebileceğini öğrenir. Fakat Ellen’ın bir şartı vardır, Cronin kendisinin sevgilisi olacaktır. Ellen her ne kadar herkes için çok hoş bir kadın olsa da, Cronin Ellen’ı gerçek hali olan çirkin bir büyücü olarak görmektedir. Yine de yüzünün düzelmesini istediği için Ellen ile beraber olmaya devam eder. Cronin bir süre sonra çok ünlü bir psişik olur ve Ellen da onun asistanı gibi her yere beraber giderler. Bir kasabada işlenen cinayetlerin sorumlusunu bulmak için psişik yeteneklerini kullanırken, olayı çözmesi için federal ajanlar ile işbirliğine girer.  Dr. Alex Jordan olayın çözülmesinde kendisine yardım edecektir. Fakat olaylar değişik bir boyut kazanır.

Yukarıda da bahsettiğim gibi, filmin konusundan da anlaşılacağı üzere film her şeyden biraz barındırıyor içinde. Ayrıca film oldukça psychedelic bir soundtrack’e sahip. Filmdeki oyuncuların performansları ile ilgili çok büyük beklentiler içinde olmamak gerek, fakat yine de başrollerde yer alan oyuncuların yeteri kadar iyi olduklarını söylemek mümkün. Ayrıca filmden gore sahneler bekleyenler de büyük bir hayal kırıklığına uğrayacaktır. Çünkü Something Weird daha çok psişik olayların işlendiği bir film.

Tolga Demirtaş (tolga@iyikotufilm.com)

Pepla filmlerinin çoğu Herkül, Samson, Goliath ya da İtalya’nın ünlü halk kahramanı Maciste gibi doğaüstü derecede güçlü, kaslı ana karakterler içerir. Bu karakterler çoğunlukla tutsak prensesleri zalim kötü adamlardan kurtarır ve mitolojik yaratıklarla savaşır. Ama her pepla filmi fantastik özellikler içermez. Çoğu filmde gerçek tarihsel karakterler de vardır(Julius Caesar, Cleopatra, Hannibal, gibi) ama metin tarihe çok da bağlı kalmaz. Gladyatörler, korsanlar, Vikingler ve zalim krallara direnen köleler diğer popüler konularıdır.

1914 tarihli İtalyan yapımı sessiz film Cabiria, filmde asıl kahramanın sadık yardımcısı olan aşırı kaslı karakter Maciste’nin (aktör Barolomeo Pagano canlandırmıştır) yer aldığı ilk kılıç ve sandal filmidir. Maciste filmdeki en sevilen karakter olmuş ve Pagano aynı rolü canlandırması için tekrar çağrılmıştır. Maciste karakteri 1915’den 1926’ya kadar en az bir düzine İtalyan sessiz filminde yer almıştır. Filmler farklı zaman ve mekanlarda geçse bile bu filmlerin hepsinde Maciste isimli bir karakter mutlaka vardır. Steve Rees’in Hercules filminin çıkmasıyla 1957’de peplum türü tekrardan popüler oldu, İtalyan film yapımcıları 1920’nin Maciste karakterini yepyeni 1960’ların sesli sinema serileriyle yeniden canlandırdılar, bu karakteri daha sonra Ursus, Samson, Goliath ve diğer çeşitli güçlü kuvvetli kahramanlar izledi.

İtalya yıllar boyunca pepla filmleri üretmiş olsa da (1954 tarihli klasik “Ulysses” gibi) peplum çılgınlığı asıl Amerikalı vücut geliştiricisi Steve Reeves’in oynadığı 1957 tarihli Hercules filmiyle başladı. Bunu 1959 tarihli devam filmi olan Hercules Unchained izledi, ve daha sonraları bir çok düşük bütçeli taklitleriyle devam etti; bu filmlerde de benzer vücut geliştirici aktörler yer aldı; Reg Park, Gordon Scott, Mark Forest, Brad Harris, Dan Vadis, ve Alan Steel gibi. Avrupalı izleyiciler başrolde Anglo-Amerikan bir aktör görmeyi tercih ettiğinden İtalyan vücut geliştiricileri ekran ismi olarak İngilizce takma adlar kullandılar.(Örneğin Sergio Ciani, Alan Steel adını aldı).

Birçok filmin ortak konusu olarak iki kadın, kaslı kahramanın ilgisi için birbiriyle rekabet eder: kadınlardan biri gerçekten aşıktır (kurtarılmayı bekleyen kaygılı bir gençkız) ve diğeri ise  femme fatale roldeki kötü kalpli kraliçedir. Bu filmlerde çoğu zaman yoluna kim çıkarsa çıksın onu öldürmeye hazır tahtı ele geçirmeye çalışan hırslı bir yönetici bulunur ve çoğu zaman da onu engelleyebilecek tek kişi kaslı kahramanımızdır. Çoğu filmde iki grup arasında bir çatışma görülür, bir grup uygarken diğer grup barbardır, bu yüzden çoğu pepla filmi sakin, korumasız bir köyün vahşi barbar bir grup tarafından saldırıya uğradığı bir sahne ile başlar. Müziksel açıdan bu filmlerin çoğu iyi kareografiye sahip bir göbek dansı sahnesi ya da kötü adamların putperest gerilemesinin altını çizen renkli bir balet içerir. Yapmacık konular, zayıf diyaloglar, vücut geliştirici başrol oyuncusunun çaylak oyuncu becerileri ve ekrandaki efsanevi yaratıkları anlatmada yetersiz kalan özel efektler bu filmlere günümüzde belirgin bir camp özelliği katmıştır.

Herşeye rağmen, bu filmlerin çoğu büyük izleyici kitleleri arasında büyük bir popüleriteye ulaştı ve günümüzün popüler filmleriyle aynı yapım kalite değerlerine sahipti. Amerika’da daha büyük bütçeli birçok pepla filmi vizyona girmiş olsa da, sadece ondört tanesi The Sons of Hercules isimli bir TV paketi olarak American International Pictures televizyonunda gösterildi. Filmler, aynı giriş şarkısı ve filmin kahramanını çoğu Amerikan, Maciste ya da Ursus gibi İtalyan film kahramanlarına aşina olmadığı için Hercules Mythos’a bağlayan yeni bir anlatımı kullanarak seriler haline dönüştürüldü. Bu filmler 1960’larda Cumartesi akşamüstüleri gösterilirdi. Düşük bütçeleri ve kötü İngilizce dublajları sebebiyle bu filmlerin birkaçı Mystery Science Theater 3000’de konu olarak işlenmiştir.

Çeviren: Duygu Arslan

]]> http://iyikotufilm.com/kilic-ve-sandalet-filmleri-sword-and-sandal-movies/feed/ 0 http://iyikotufilm.com/women-in-cages-1971/ http://iyikotufilm.com/women-in-cages-1971/#comments Mon, 23 Jan 2012 18:54:58 +0000 Tolga Demirtaş http://iyikotufilm.com/?p=7156 Woman in Cages, yönetmenliği Gerardo de Leon’a ait 1971 yapımı exploitation türünün bir alt türü olan bir woman in prison filmi. Yapımcılığı Roger Corman’a ait olan filmin, oyuncu kadrosunda ise Jennifer Gan, Judith M.Brown, Roberta Collins ve Pam Grier yer alıyor.

Jeff (Jennifer Gan), azılı bir suçlu olan erkek arkadaşı Rudy’e (Charlie Davao) ait olan eroini taşırken polis tarafından yakalanır ve hapse yollanır. Erkek arkadaşı konu hakkında konuşmamasını ve ağzını kapalı tutmasını, elinden gelenin en iyisini yapıp onu hapisten çıkaracağını söyler. Fakat Rudy’nin başka planları vardır. Jeff ise hapishaneye gittiğinde oldukça zorba tavırları olan başgardiyan Alabama (Pam Grier) ve “the playpen” (oyun odası) olarak adlandırılan sadistik bir işkence odasıyla karşılaşır.

Filipinler ve Amerika ortak yapımı olan film, bir B-film devi Roger Corman’a ait New World Pictures tarafından çekildi. 1970 yılında Roger Corman tarafından kurulan bu film şirketi, 1983 yılında Corman tarafından satılıyor.  Corman’a ait olduğu dönemde exploitation türünde birçok filme imza atan şirket, dönemin düşük bütçeli filmlerinin distribütörlüğünü yapıyor.

Woman in Cages, içinde her şeyden biraz barındıran bir film. Çıplaklık bolca ve sebepsiz yere kullanılmış, şiddet ise oldukça kaba ve sömürücü. Her ne kadar senaryo çok komplike olmasa da ve bazı performanslar oldukça vasat da olsa film beklentileri karşılayabilecek türden. Filmin oyuncu kadrosu yine 1971 yapımı bir New World Pictures filmi olan Big Doll House’dan birçok oyuncuyu barındırıyor. Fakat bir önceki film Big Doll House’da oyuncuların daha iyi iş çıkardığını söylemek mümkün.  İki filmde de yer alan lezbiyen gardiyan rolündeki Pam Grier ve Roberta Collins’ın oyunculukları vasat. Fakat filmde gardiyanın kurbanlarından birini oynayan Filipinli oyuncu Sofia Moran, her ne kadar filmin ana karakterlerinden biri olarak gösterilmese de başarılı bir oyunculuk sergiliyor.

Woman in Cages, yönetmen Quentin Tarantino’nun ise en sevdiği filmlerden biri. Hatta filmin yönetmeni Gerry de Leon’un da büyük bir hayranı olduğunu belirtiyor kendisi. Yönetmenliği Robert Rodriguez’e ait, yapımcılığını da Quentin Tarantino ile beraber yaptığı 2007 yapımı Planet Terror filminde ise Woman in Cages’e olan beğenilerini görmek mümkün. Filmin bir sahnesinde TV’de Woman in Cages’i görüyoruz.

Film için woman in prison alt türünün en iyi örneği olduğunu söylemeyiz. Belki de en büyük problem biraz daha enerjik bir dokunuşa ihtiyacı olması. Yine de 70’lerin istismar filmlerinden, özellikle exploitation türünün alt türü olan woman in prison filmlerinden hoşlanan İyi”Kötü Film” severlerin beğenecekleri bir film Woman in Cages.

Tolga Demirtaş (tolga@iyikotufilm.com)

1992 tarihli makalesinde, Rich 1991 yılındaki film festivalinde gay ve lezbiyenlerin varlığına dikkat çekerek “Yeni Eşcinsel Sinema” kavramını gay ve lezbiyen bağımsız film yapımcıları tarafından özellikle Kuzey Amerika ve İngiltere’de yapılmış benzer temalı filmler hareketi olarak adlandırdı. Rich teorisini Village Voice gazetesindeki yazısında form olarak radikal, heteroseksüellik tanımını ve 70ler ve 80lerde gay hakları savunucuları tarafından oluşturulmaya çalışılan pozitif gay ve lezbiyen imgelerini zora sokan bir şekilde cinsel kimliklerin agresif bir dışavurumu olarak Yeni Eşcinsel Sineması kavramını genişletti. Yeni Eşcinsel Sineması filmlerinde başrol oyuncuları ve anlatımlar baskın şekilde LGBTlere aitti ancak bu kişiler toplumdan dışlanmış ve dejenere olarak yansıtıldı ve bu kişiler de kendilerini suçlu ya da kanun kaçağı gibi göstererek kendilerine radikal ve geleneksel olmayan hayat biçimleri ve cinsiyet rolleri benimsediler.

Amerikan aktör River Phoenix’in Gus Vant Sant’ın 1991 tarihli filmi My Own Private Idaho filmindeki gay fahişe Mikey Waters rolü eşcinsel sinemaya popülerlik kazandırdı.

1980lerin postmodernist ve postyapısal teorilerine göre, Yeni Eşcinsel Sineması insan cinselliği ve kimliğini sosyal olarak yapılandırılmış ve bu sebeple onun sabit değil de değişken ve akışkan olarak gösteriyordu. Yeni Eşcinsel Sinema dünyasında, cinsellik çoğu zaman kaotik ve yıkıcı bir güç olarak baskın heteroseksüel güç yapıları tarafından dışlanan ve baskı altına alınan bir kavramdır. Yeni Eşcinsel Sineması filmleri hemcinsler arasındaki cinsel ilişkiyi gayet açık bir şekilde gösterir ve aile, evlilik gibi geleneksel heteroseksüel kavramları tersyüz eder. Belli bir politik akımı takip etmeyen Yeni Eşcinsel Sinema filmleri kimlik, cinsiyet, sınıf, aile ve toplum hakkındaki varsayımları yıkıp onlara meydan okuduğu için radikallerdir. 1991 tarihli belgesel Paris is Burning seyircileri başka bir altkültür alanıyla tanıştırdı. Yönetmen Jennie Livingstone, New York’un eşcinsel partileri ve evlerini ve buralardaki zenci topluluğu kameraya aldı. Bu topluluk Amerikanların farkında olmadığı anlaşılmamış bir yer altı topluluğuydu. Eşcinsel performanslarda estetik üstünlük ve ihtişam son derece gerekli unsurlardır. Pop ikonu Madonna’dan esinlenilmiş dans stilleri de eşcinsel deneyimin merkezindedir. Livingston gibi Yeni Eşcinsel Sinema figürleri, izleyicileri cahilliklerini bir kenara bırakıp, insanlığın çeşitliğinden keyif almaya itti.

Bu filmler ayrıca çoğunlukla 1980lerin AIDS krizini ele alarak Ronald Reagan hükümetinin AIDS salgını ile başa çıkmasındaki başarısızlığını ve gay topluluğunun sosyal olarak kusurlu görülmesindeki etkisini incelediler. Popüler Holywood sinemasının AIDS’i görmezden gelmesi sonucu Yeni Eşcinsel Sineması gay topluluğu tarafından gay ve lezbiyenlerin klişelendirilmesi ve baskı altına alınması tarihine yeni bir sayfa açtığı için sevinçle kabul edildi.

Todd Haynes’in Poison, Isaac Julien’in Young Soul Rebels, Derek Jarman’ın Edward II, Tom Kailin’in Swoon, Gregg Araki’nin The Living End filmlerinin hepsinde gay ve lezbiyen başrol oyuncuları ve konular, gay seksinin açık seçik görüntüleri, kültüre aykırı çıkışlar ortak noktaydı. Bu yönetmenler filmlerini yaptıkları zamanda gay toplumu 1980lerdeki AIDS krizinden muzdaripti ve Amerika’da Ronald Reagan, İngiltere’de Margaret Thatcher yönetiminde muhafazakar bir politika izleniyordu. Jarman’a1986da AIDS tanısı konuldu ve 52 yaşında 1994te öldü.Jarman’ın gay hakları ve eşitliği savunucusu olması onu LGBT toplumu içinde etkin bir aktivist konumuna getirmişti.

Eşcinsellik teorisi ve politikası akademik çevrelerde öne çıkan konular oldular. Eşcinsel yanlıları homoseksüellik ve hetereoseksüellik gibi kategorilerin tarihsel sosyal yapılar olduğunu ve kültürel davranışlar sonucu değişime uğrayabileceğini savundular. Rich, bir çok filmin sabit ve geleneksel olmayan cinsel kimlikleri temsil etmeye başladığını ve bunların da “Yeni Eşcinsel Sineması” kavramını oluşturduğunu söyledi.

Çeviren: Duygu Arslan

Kadın elbisesi içindeki Chaplin (A Woman,1915), eşcinsel bir imge midir, bir camp imgesi midir yoksa homoseksüelden çok sadece komikliği çağrıştıran bir imge midir?  Sessiz sinema eşcinsel temalarla doludur, her sessiz sinema komedyeninin kadın elbiseleriyle sergilediği performanslardan tutun da Wings (1927) deki Richard Allen ile Buddy Rogers’ın ateşli öpüşmesine, yönetmen Franz Borzage’nin Seventh Heaven (1927) ve Street Angel (1928) gibi filmlerde Charles Farrell’i homoerotik şekillerde kullanması kadar sinema bu örneklerle doludur. Gay Brothers filmindeki danseden adamların sinema tarihindeki ilk homoseksüel çift olduğuna inanılmaktadır ama  bir yandan da eşcinsellik konusundaki kafa karışıklığı o zamanlardaki homoseksüelliğe bakış açısı konusunda soru işaretlerine sebep olmuştur. Bu danseden çift belki de eşcinsellikten çok keyif için bu şekilde dansediyorlardı.

The Gay Brothers ve Yeni Eşcinsel Sineması arasındaki ve ondan sonraki dönemler deki filmler, kamera arkasında ve önünde, tema ve altmetin olarak eşcinsellik zenginlikle doludur. Bu uzun dönemi basite indirme adına  genel trendleri açıklamak ve homoseksüelliğe bakış açılarının nasıl değiştiğini göstermek için birkaç önemli arketiplere değinebiliriz. Yumuşaklar ilk arketipimiz ve belki de sessiz sinema döneminden şu ana değin değişmemiş olarak kalan en sabit, en belirgin karakter olabilir. 1940larda yumuşaklar, tehdit edici bir sapık, trajik “üçüncü cinsiyet” ya da katil bir manyak olarak gücünü kanıtlayarak katil kraliçe kavramına dönüşmüştür. Günümüzde bu gibi karakterler daha az dikkat çekmektedir; onların yerine iki farklı eşcinsellik gerçeği gelmiştir: AIDS döneminin ölmekte olan homoseksüelleri ve yeni eşcinsel sinemasının sağlıklı gay ve lezbiyenleri.

Yumuşaklar

Yumuşaklar, sinema tarihinde önemli bir yere sahiptir. Yumuşak karakter, hetero karakterin onla yatma çabalarına (ya da en azından ondan bir öpücük kapma) çatık kaşlarla, parmak sallamakla karşılık vererek 1930 sinemasının öne çıkan bir karakteri olmuştu. Yumuşaklar karmaşık ve keyif veren herşeyin ve aynı zamanda modern urban kültürün sabit bir belirleyicisi oldular. The Gay Divorce (1934) ve Top Hat (1935) gibi müzikaller, sevgililerine nasıl davranılması, nasıl giyinilmesi, heteroseksüel ilişkilerini nasıl yürütmeleri gerektiğini gösteren Eric Blore, Edward Everett Horton ve Franklin Pangborn gibi karakterler olmadan düşünülemezdi. Marjinalliklerine rağmen yumuşaklar her halleriyle tahrik edici bir gücü gösterir. George Cukor’un Our Betters (1933) filminde, yumuşak Ernest (Tyrell Davis), ruju ve tamamiyle efemine tavırlarıyla, heteroseksüellerin romantik kafa karışıklarına çözüm bulan bir karakterdir. (Bu rol zamanında çok ses getirmiş, Variety bunu “şu ana kadar yaratılmış en renkli karakter” olarak yorumlamıştır).  Klasik komedi My Man Godfrey (1936) de yumuşakların “bak ama dokunma” kuralını Franklin Pangborn’un Godfrey’in (William Powell) sakalını gerçek mi değil mi diye dokunmasıyla bozmuştur.

Yumuşaklar ilerleyen yıllarda çeşitlenerek gelişmeye devam etmiştir. 1940larda “katil yumuşak” Laura (1944) ve The Dark Corner (1946) filmlerindeki Clifton Webb formunda karşımıza çıktı. 1950lerde bahsi çokça geçen “üzgün genç adam” – pulp roman okuyucularına tanıdık gelecek olan trajik homoseksüel – Rebel Without a Cause ve Tea and Symphaty filmlerinde belirdi. 1960larda yumuşakların devamını Lover Come Back (1961) ve A Very Special Favor (1965) filmlerinde Rock Hudson getirdi. Bu filmlerde Hudson bir kadını kazanmak için yumuşaklar gibi davranıyordu, bu da gerçek hayatta gay olan Hudson için gerçek ve kurgunun başdöndürücü bir karışımıydı. 1960lar yumuşak karakterlerle dolup taşıyordu, ama bunlardan en önemlisi Boys in the Band (1970) filmindeki Emory karakteri (“buralarda bir içki almak için illa sevişmek mi gerekir?”) ve Harold karakteri (“Michael çekici değil. Çok çekici”) ile öne çıktı.  Bu rollerde yumuşaklar yan karakterler değil başrollerdeydiler.  Buna benzer olan “gay’i oynama” – hetereoseksüel aktörlerin kadın kıyafetleri giymeleri – sessiz sinema döneminde başlayıp bu dönemde de popüler bir trend olarak devam etti.

Katil Kraliçeler ve Ölümcül Lezbiyenler

Savaşın karanlığıyla daha da negatifleşen , homoseksüelliğin etrafındaki sosyal korkular, Laura’daki katil homo Waldo Lydecker’de de hissedildi.  Bu karakter, yumuşaklara özgü davranışları – aşırı entellektüellik, konuşma becerisi, efemine hareketler – çarpık bir heteroseksüel içgüdü üzerine kurulu katil güdüleriyle birleştiren ilk karakterdi. Webb’in bir aktör olarak başarısı seyircileri onun Laura’nın hoşlandığı polis memuru Dana Andrews’e değil de Laura’ya aşık olduğuna inandırabildi. Bir kişiyi öldüren ve Laura ve onun polis sevgilisini de nerdeyse öldürecek olan Lydecker, ilerleyen yıllardaki bir çok suçlu eşcinselin de ortaya çıkmasına ön ayak oldu.

Alfred Hitchcock’un homoseksüellikle alakası her zaman belirgindi ve bu açıdan en önemli iki filmi Rope (1948) ve Strangers on Train (1951) idi, her ikisinde de kanundan üstün olduğunu düşünen entellektüel eşcinsel katiller vardı. Caged (1950) kötü kadınlardan oluşan bir katalog gibiydi, kafa kazıma gibi oyunlara başvuran Evelyn Harper (Hope Emerson tarafından canlandırılmıştı) ve güzel biri görünce dudaklarını yalama huyuna sahip bir kadın patron gibi karakterler bunlardan birkaçıdır. Bu döneme özgü olarak, Harper’ın cinselliği şöyle kodlanmıştı: kağıt üzerinde heteroseksüeldi (erkek arkadaşı vardı) ama sahnede eşcinseldi.

Homoseksüelliğin “patoloji”si, tıbbın negatif yaklaşımı ile birleşerek, 1950ler ve sonrasında sinemada sık sık boy gösterir oldu. Eşcinseller, The Strange One (askeri okuldaki sadisti oynayan Ben Gazzara), Reflections in a Golden Eye ve The Sergeant filmlerinin en önemli unsurlarıydı.  Bu filmlerin benzer olarak askeri bir ortamda geçmesi, buna benzer tüm erkek ortamlarının homoseksüelliğe kaynak sağlayacağı iması taşıyordu.

The Boys in the Band filminde karakterlerden biri “Her eşcinsel öldürülmek zorunda değil” der. Bu replik tam olarak eşcinsel sinemasının alt türü olarak intiharsal eşcinselliği özetliyor. Bu alanda iki önemli film olan The Children’s Hour (1962) filminde lezbiyenlik suçlaması (tamamen de yanlış değildi) karakterin kendini asarak intihar etmesine yol açarken The Sergeant filminde ana karakterin bir polisi öptükten sonra kendini öldürmesine sebep olmuştu. (Eşcinsel öpüşmesi başka bir alttürdür. 1982 tarihi Deathtrap filminin yapımcıları, Christopher Reeve ile Michael Caine arasındaki kısa öpüşmenin filme $10 milyon zarar getirdiğini söylemişlerdir, sebebi de bunun topluma negatif aksettirilmiş olmasıydı).

Katil eşcinsel türünün en önemli filmi 1992 tarihli Basic Instinct idi. Bazı eleştirmenler gaylerin protestolarının gereksiz olduğunu, filmin eşcinseller karakterlere olduğu kadar heteroseksüel karakterlere de aynı ölçüde müstehcen olmasının tam tersine bir gelişme işareti olduğunu söylediler. Cruising (1980) eşcinsel manyak katilleri tasvirlemesi açısından Basic Instinct’in devamı gibiydi. Her iki filmin ortak noktası seyircinin katilin kimliğinden tam emin olamamasıydı. Bunun sebebi ise bu çarpıklığı doğru düzgün anlatamamaları ya da homoseksüelliğin sinematik portrelenmesini çevreleyen kafa karışıklıklarıydı.
Post-Stonewall Sineması

1969 Stonewall eylemlerinden sonra eşcinsel sinema değişime uğradı. Bu olay pozitif bakış açılarını da beraberinde getirdi.  Kendinden nefret eden homo filmlerinin en başını çeken The Boys in the Band filmi bile pozitif karakterlere sahipti. Larry ve Hank gibi bu “çocuk”lardan bazıları sıradan adamlar gibiydiler. John Schlesinger (Midnight Cowboy, 1969; Sunday Bloody Sunday, 1971) ve Bob Fosse (Cabaret, 1972) gibi yönetmenler homoseksüelliğe yetişkin bir tavırla yaklaşılabileceği ve hatta insana özgü kırılganlıklar ya da tarihsel olaylarla ilgili daha geniş hikayelere uyarlanabileceğini gösterdiler. Eşcinsel kahramanı ile The Killing of Sister George filmi Stonewall’ın bir başarıdan ziyade bir doruk noktası olduğunu kanıtladı.

1980lerin başında AIDS ortaya çıkınca “AIDS Sinema” kavramı da ortaya çıktı. An Early Frost (1985) ve Parting Glances (1986) gibi filmler bu sinema türünün en iyi özetidir. Beyaz, orta sınıf eşcinselleri acı ve duygusallıkla anlatmışlar ve 1950lerin “üzgün genç adam” sendromuna ölümcül hastalık kavramını eklemişlerdir. Bu türün en önemli örneği Philadelphia (1993) idi, film iki erkek başrol oyuncusu arasındaki fiziksel çekim nedeniyle bazı kesimler tarafından çok eleştirilmişti.

AIDS dramlarının ardından ve ona cevap vermek amacıyla 1990ların eşcinsel komedileri ortaya çıktı. Bu hastalığın tedavisiz değil de başa çıkılabilecek bir hastalık olduğu konusunda değişen görüş açılarıyla bu türün ortaya çıkışı da aynı döneme denk geldi. Billy’s Hollywood Screen Kiss (1998) ve Trick (1999) bu türün örnekleriydi, güçlü kuvvetli genç başrol erkek oyuncuları, eğlenceli müzik motfileri ve onları geniş bir izleyiciye ulaştıran cinselliğe olan saf yaklaşımlarıyla eşcinsel izleyiciyi AIDS’ten sonra hayat vardır düşüncesine inandırdılar. Bu filmler Boy Meets Boy ve Queer Eye for the Straight Guy gibi eşcinsel temalı televizyon dizilerinin önünü de açtılar.

Eleştirmen B.Ruby Rich’in 1990ların başında tanımladığı gibi Yeni Eşcinsel Sinema daha entellektüel, daha politik eşcinsel filmler içeriyordu, bu filmlerden bazıları: Poison (1990), Swoon (1992), The Living End (1992), ve The Hours and Times (1991).  Diğer sinema hareketlerinin tersine, bunun hiçbir manifestosu, kuralı ve kriteri yoktur, bu da onu bir hareket ya da tür değil de bir trend yapar. Bu filmlerin genellikle tek yönetmeni vardı, Christine Vachon ve bu filmlerin çoğu bağımsız filmlerdi ve bu da onları popülerlikten uzaklaştırdı. Bu da bu filmleri Midnight Cowboy ya da Cabaret filmlerinde işlenen homoseksüelliğin olgun incelemeleriyle bağdaştırmaya yeti. Oysa ki Yeni Eşcinsel Sinemasının en büyük çekiciliklerinden biri önceki filmlerde olan kibarlığın onlarda olmamasıydı, sanki gerçekler daha kaba daha az tahmin edilebiir formatlarda yer alırmış gibi. Kusurlu, zaaflı karakterletiyle, entellektüel hikayeleriyle bu filmler yumuşaklar, trajik homolar ve katil eşcinsellerden oluşan Eski Eşcinsel Sinemasından çok farklı bir dünyayı anlatır.

Çeviren: Duygu Arslan